अन्वयः
AI
सः हि अमात्यः सदा श्रेयान् यः काकिनीं प्रवर्धयेत् । कोषः कोष-वतः प्राणाः (सन्ति), प्राणाः नृपतेः प्राणाः न (सन्ति) ॥
Summary
AI
That minister is indeed always superior who increases even a small copper coin. The treasury is the life-breath of a king; his physical breath is not his true life.
सारांश
AI
वही मंत्री श्रेष्ठ है जो राजकीय कोष को बढ़ाता रहे; क्योंकि धन ही राजा के वास्तविक प्राण हैं, केवल सांस लेना राजा के लिए जीवन नहीं है।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | that |
| हि | हि | indeed |
| अमात्यः | अमात्य (१.१) | minister |
| सदा | सदा | always |
| श्रेयान् | श्रेयस् (१.१) | superior |
| काकिनीं | काकिनी (२.१) | a small coin |
| यः | यद् (१.१) | who |
| प्रवर्धयेत् | प्रवर्धयेत् (प्र√वृध् +णिच् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | increases |
| कोषः | कोष (१.१) | treasury |
| कोषवतः | कोषवत् (६.१) | of a king |
| प्राणाः | प्राण (१.३) | is the life-breath |
| प्राणाः | प्राण (१.३) | (his own) breaths |
| प्राणाः | प्राण (१.३) | are the life-breath |
| न | न | not |
| भूपतेः | भूपति (६.१) | of the king |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | ह्य | मा | त्यः | स | दा | श्रे | या |
| न्का | कि | नीं | यः | प्र | व | र्ध | येत् |
| को | षः | को | ष | व | तः | प्रा | णाः |
| प्रा | णाः | प्रा | णा | न | भू | प | तेः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.