कमण्डलूपमोमात्यस्तनुत्यागी बहुग्रहः ।
नृपते किङ्क्षणो मूर्खो दरिद्रः किंवराटकः ॥

अन्वयः AI (हे) नृपते, कमण्डलु-उपमः अमात्यः तनु-त्यागी बहु-ग्रहः (च अस्ति) । मूर्खः दरिद्रः (अमात्यः) किङ्क्षणः (अस्ति) (यः) किंवराटकः (इव भवति) ॥

Summary AI A minister who is like a water-pot—releasing little but holding much—is a source of ruin. What value is a foolish or impoverished minister who is as worthless as a cowrie shell?

सारांश AI कमंडलु जैसा मंत्री, जो अल्प त्याग करता है और बहुत ग्रहण करता है, वह मूर्ख और दरिद्र है; राजा के लिए वह मात्र एक तुच्छ कौड़ी के समान है।

पदच्छेदः AI

कमण्डलूपमः	कमण्डलु–उपम (१.१)	like a water-pot
अमात्यः	अमात्य (१.१)	a minister
तनुत्यागी	तनु–त्यागिन् (√त्यज्+णिन्), १.१	releasing little
बहुग्रहः	बहु–ग्रह (१.१)	holding much
नृपते	नृपति (८.१)	O king
किङ्क्षणः	किङ्क्षण (१.१)	a source of ruin
मूर्खः	मूर्ख (१.१)	foolish
दरिद्रः	दरिद्र (१.१)	impoverished
किंवराटकः	किम्–वराटक (१.१)	like a worthless cowrie shell

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
क	म	ण्ड	लू	प	मो	मा	त्य
स्त	नु	त्या	गी	ब	हु	ग्र	हः
नृ	प	ते	कि	ङ्क्ष	णो	मू	र्खो
द	रि	द्रः	किं	व	रा	ट	कः

कमण्डलूपमोमात्यस्तनुत्यागी बहुग्रहः ।
नृपते किङ्क्षणो मूर्खो दरिद्रः किंवराटकः ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

चम्पूरामायणम् भोजः

About

Resources

Connect

कमण्डलूपमोमात्यस्तनुत्यागी बहुग्रहः ।नृपते किङ्क्षणो मूर्खो दरिद्रः किंवराटकः ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

चम्पूरामायणम् भोजः

About

Resources

Connect

कमण्डलूपमोमात्यस्तनुत्यागी बहुग्रहः ।
नृपते किङ्क्षणो मूर्खो दरिद्रः किंवराटकः ॥