अन्वयः
AI
भृत्यैः कदाचन स्वामी निरपेक्षः न कर्तव्यः । प्रभुं निरपेक्षं कृत्वा भृत्यः दधिकर्ण-वत् स्यात् ॥
Summary
AI
Servants should never make their master independent of them. By making a lord independent, a servant might end up like the cat *Dadhikarṇa*.
सारांश
AI
सेवक को अपने स्वामी को कभी भी अपने प्रति उदासीन नहीं होने देना चाहिए; क्योंकि स्वामी को स्वतंत्र कर देने पर सेवक की दशा दधिकर्ण बिल्ली जैसी हो जाती है।
पदच्छेदः
AI
| निरपेक्षः | निर्–अपेक्ष (१.१) | independent |
| न | न | not |
| कर्तव्यः | कर्तव्य (√कृ+तव्य, १.१) | to be made |
| भृत्यैः | भृत्य (३.३) | by servants |
| स्वामी | स्वामिन् (१.१) | master |
| कदाचन | कदाचन | never |
| निरपेक्षं | निर्–अपेक्ष (२.१) | independent |
| प्रभुं | प्रभु (२.१) | the lord |
| कृत्वा | कृत्वा (√कृ+क्त्वा) | having made |
| भृत्यः | भृत्य (१.१) | a servant |
| स्यात् | स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | might become |
| दधिकर्णवत् | दधिकर्णवत् | like Dadhikarna |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नि | र | पे | क्षो | न | क | र्त | व्यो |
| भृ | त्यै | स्वा | मी | क | दा | च | न |
| नि | र | पे | क्षं | प्र | भुं | कृ | त्वा |
| भृ | त्यः | स्या | द्द | धि | क | र्ण | वत् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.