बुद्धिमान् अनुरक्तोयम् अयं शूर इतो भयम् ।
इति भृत्यविचारज्ञो भृत्यैरापूर्यते नृपः ॥

अन्वयः AI अयम् बुद्धिमान् (अयम्) अनुरक्तः अयम् शूरः इतः भयम् इति भृत्य-विचार-ज्ञः नृपः भृत्यैः आपूर्यते ।

Summary AI A king who understands how to evaluate his servants—knowing who is wise, who is loyal, who is brave, and who is dangerous—is always surrounded by capable attendants.

सारांश AI जो राजा अपने सेवकों के गुणों—जैसे बुद्धि, वफादारी और वीरता—को पहचानता है, वह सदा योग्य सेवकों से घिरा रहता है।

पदच्छेदः AI

अयम्	इदम् (१.१)	This one
बुद्धिमान्	बुद्धि (+मत्, १.१)	is wise
अनुरक्तः	अनुरक्त (अनु√रञ्ज्+क्त, १.१)	is loyal
अयम्	इदम् (१.१)	this one
शूरः	शूर (१.१)	is brave
इतः	इदम् (+तसिल्)	from this one
भयम्	भय (१.१)	there is danger
इति	इति	thus
भृत्य-विचार-ज्ञः	भृत्य (√भृ+क्यप्)–विचार (वि√चर्+घञ्)–ज्ञ (√ज्ञा+क, १.१)	who understands how to evaluate his servants
नृपः	नृप (१.१)	a king
भृत्यैः	भृत्य (√भृ+क्यप्, ३.३)	by servants
आपूर्यते	आपूर्यते (आ√पॄ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is surrounded

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
बु	द्धि	मा	न	नु	र	क्तो	य
म	यं	शू	र	इ	तो	भ	यम्
इ	ति	भृ	त्य	वि	चा	र	ज्ञो
भृ	त्यै	रा	पू	र्य	ते	नृ	पः

बुद्धिमान् अनुरक्तोयम् अयं शूर इतो भयम् ।
इति भृत्यविचारज्ञो भृत्यैरापूर्यते नृपः ॥

Other texts to read

चम्पूरामायणम् भोजः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

बुद्धिमान् अनुरक्तोयम् अयं शूर इतो भयम् ।इति भृत्यविचारज्ञो भृत्यैरापूर्यते नृपः ॥

Other texts to read

चम्पूरामायणम् भोजः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

बुद्धिमान् अनुरक्तोयम् अयं शूर इतो भयम् ।
इति भृत्यविचारज्ञो भृत्यैरापूर्यते नृपः ॥