कनकभूषणसङ्ग्रहणोचितो
यदि मणिस्त्रपुणि प्रणिधीयते ।
न स विरौति न चापि न शोभते
भवति योजयितुर्वचनीयता ॥

अन्वयः AI कनक-भूषण-सङ्ग्रहण-उचितः मणिः यदि त्रपुणि प्रणिधीयते (तर्हि) सः न विरौति च अपि न (न) शोभते (किन्तु) योजयितुः वचनीयता भवति ।

Summary AI If a gem worthy of being set in gold is embedded in lead, it does not cry out, nor does it lose its inherent beauty; rather, the blame lies solely with the jeweler who placed it there.

सारांश AI यदि स्वर्ण योग्य मणि को रांगे में जड़ दिया जाए, तो मणि अपनी शोभा नहीं खोती, बल्कि ऐसा करने वाले की ही मूर्खता उजागर होती है।

पदच्छेदः AI

कनक-भूषण-सङ्ग्रहण-उचितः	कनक–भूषण–सङ्ग्रहण (सम्√ग्रह्+ल्युट्)–उचित (१.१)	worthy of being set in a gold ornament
मणिः	मणि (१.१)	a gem
यदि	यदि	If
त्रपुणि	त्रपु (७.१)	in lead
प्रणिधीयते	प्रणिधीयते (प्र+नि√धा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	is embedded
सः	तद् (१.१)	it
न	न	not
विरौति	विरौति (वि√रु कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	cries out
च	च	and
अपि	अपि	also
न	न	not
शोभते	शोभते (√शुभ् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	it shines
योजयितुः	योजयितृ (√युज्+णिच्+तृच्, ६.१)	of the jeweler
वचनीयता	वचनीयता (√वच्+अनीयर्+तल्), १.१	the blame
भवति	भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	becomes

छन्दः द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
क	न	क	भू	ष	ण	स	ङ्ग्र	ह	णो	चि	तो
य	दि	म	णि	स्त्र	पु	णि	प्र	णि	धी	य	ते
न	स	वि	रौ	ति	न	चा	पि	न	शो	भ	ते
भ	व	ति	यो	ज	यि	तु	र्व	च	नी	य	ता
न			भ			भ			र

कनकभूषणसङ्ग्रहणोचितो
यदि मणिस्त्रपुणि प्रणिधीयते ।
न स विरौति न चापि न शोभते
भवति योजयितुर्वचनीयता ॥

Other texts to read

चम्पूरामायणम् भोजः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

कनकभूषणसङ्ग्रहणोचितोयदि मणिस्त्रपुणि प्रणिधीयते ।न स विरौति न चापि न शोभतेभवति योजयितुर्वचनीयता ॥

Other texts to read

चम्पूरामायणम् भोजः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect

कनकभूषणसङ्ग्रहणोचितो
यदि मणिस्त्रपुणि प्रणिधीयते ।
न स विरौति न चापि न शोभते
भवति योजयितुर्वचनीयता ॥