निर्विशेषो यदा राजा समं सर्वेषु वर्तते ।
तदोद्यमसमर्थानाम् उत्साहः परिहीयते ॥

अन्वयः AI यदा राजा सर्वेषु समम् निर्विशेषः वर्तते तदा उद्यम-समर्थानाम् उत्साहः परिहीयते ।

Summary AI When a king treats everyone equally without distinction, the enthusiasm of those capable of great effort diminishes.

सारांश AI जब राजा बिना किसी भेदभाव के सभी के साथ समान व्यवहार करता है, तब परिश्रमी और समर्थ लोगों का उत्साह कम हो जाता है।

पदच्छेदः AI

यदा	यदा	When
राजा	राजन् (१.१)	a king
सर्वेषु	सर्व (७.३)	towards everyone
समम्	समम्	equally
निर्विशेषः	निर्–विशेष (१.१)	without distinction
वर्तते	वर्तते (√वृत् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	behaves
तदा	तदा	then
उद्यम-समर्थानाम्	उद्यम (उद्√यम्+अच्)–समर्थ (६.३)	of those capable of great effort
उत्साहः	उत्साह (१.१)	the enthusiasm
परिहीयते	परिहीयते (परि√हा भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	diminishes

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

निर्विशेषो यदा राजा समं सर्वेषु वर्तते ।तदोद्यमसमर्थानाम् उत्साहः परिहीयते ॥