कदर्थितस्यापि च धैर्यवृत्तेर्
बुद्धेर्विनाशो नहि शङ्कनीयः ।
अधःकृतस्यापि तनूनपातो
नाधः शिखा याति कदाचिद् एव ॥
कदर्थितस्यापि च धैर्यवृत्तेर्
बुद्धेर्विनाशो नहि शङ्कनीयः ।
अधःकृतस्यापि तनूनपातो
नाधः शिखा याति कदाचिद् एव ॥
बुद्धेर्विनाशो नहि शङ्कनीयः ।
अधःकृतस्यापि तनूनपातो
नाधः शिखा याति कदाचिद् एव ॥
अन्वयः
AI
कदर्थितस्य अपि धैर्य-वृत्तेः (पुंसः) बुद्धेः विनाशः न हि शङ्कनीयः (यतः) अधःकृतस्य अपि तनूनपातः शिखा कदाचित् एव अधः न याति ।
Summary
AI
The destruction of the intellect of a courageous person should not be feared even when they are mistreated; just as the flame of a fire never points downward, even when the torch is held upside down.
सारांश
AI
पीड़ित होने पर भी धैर्यवान व्यक्ति की बुद्धि नष्ट नहीं होती, जैसे अग्नि को उल्टा करने पर भी उसकी लौ कभी नीचे की ओर नहीं जाती।
पदच्छेदः
AI
| कदर्थितस्य | कदर्थित (कद्√अर्थ्+णिच्+क्त), ६.१ | of one who is mistreated |
| अपि | अपि | even |
| धैर्य-वृत्तेः | धैर्य–वृत्ति (६.१) | of a courageous person |
| बुद्धेः | बुद्धि (६.१) | of the intellect |
| विनाशः | विनाश (वि√नश्+घञ्, १.१) | destruction |
| न | न | not |
| हि | हि | indeed |
| शङ्कनीयः | शङ्कनीय (√शङ्क्+अनीयर्, १.१) | should be feared |
| अधःकृतस्य | अधस्–कृत (√कृ+क्त, ६.१) | of that which is held upside down |
| अपि | अपि | even |
| तनूनपातः | तनूनपात् (६.१) | of a fire |
| शिखा | शिखा (१.१) | the flame |
| कदाचित् | कदाचित् | ever |
| एव | एव | indeed |
| अधः | अधस् | downward |
| न | न | not |
| याति | याति (√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | goes |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| क | द | र्थि | त | स्या | पि | च | धै | र्य | वृ | त्ते |
| र्बु | द्धे | र्वि | ना | शो | न | हि | श | ङ्क | नी | यः |
| अ | धः | कृ | त | स्या | पि | त | नू | न | पा | तो |
| ना | धः | शि | खा | या | ति | क | दा | चि | दे | व |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.