दन्तस्य निर्घर्षणकेन राजन्
कर्णस्य कण्डूयनकेन वापि ।
तृणेन कार्यं भवतीश्वराणां
किम् अङ्गवाक्पाणिमता नरेण ॥
दन्तस्य निर्घर्षणकेन राजन्
कर्णस्य कण्डूयनकेन वापि ।
तृणेन कार्यं भवतीश्वराणां
किम् अङ्गवाक्पाणिमता नरेण ॥
कर्णस्य कण्डूयनकेन वापि ।
तृणेन कार्यं भवतीश्वराणां
किम् अङ्गवाक्पाणिमता नरेण ॥
अन्वयः
AI
(हे) राजन् ! ईश्वराणाम् दन्तस्य निर्घर्षणकेन वा अपि कर्णस्य कण्डूयनकेन तृणेन कार्यम् भवति (तर्हि) अङ्ग-वाक्-पाणि-मता नरेण किम् (उत) ?
Summary
AI
O King, if masters find use even for a blade of grass to pick their teeth or scratch their ears, how much more useful must a human being be, endowed as they are with limbs, speech, and hands?
सारांश
AI
हे राजन्, जब दाँत या कान खुजलाने के लिए एक तिनके की भी जरूरत पड़ती है, तो फिर चेतनायुक्त मनुष्य की उपयोगिता तो निश्चित ही बहुत अधिक है।
पदच्छेदः
AI
| राजन् | राजन् (८.१) | O King |
| ईश्वराणाम् | ईश्वर (६.३) | of masters |
| दन्तस्य | दन्त (६.१) | of a tooth |
| निर्घर्षणकेन | निर्घर्षणक (निर्√घृष्+ल्युट्+क), ३.१ | by a picker |
| वा | वा | or |
| अपि | अपि | even |
| कर्णस्य | कर्ण (६.१) | of an ear |
| कण्डूयनकेन | कण्डूयनक (√कण्डूय्+ल्युट्+क), ३.१ | by a scratcher |
| तृणेन | तृण (३.१) | with a blade of grass |
| कार्यम् | कार्य (√कृ+ण्यत्, १.१) | use |
| भवति | भवति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | there is |
| अङ्ग-वाक्-पाणि-मता | अङ्ग–वाच्–पाणि (+मत्, ३.१) | endowed with limbs, speech, and hands |
| नरेण | नर (३.१) | with a human being |
| किम् | किम् | how much more |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| द | न्त | स्य | नि | र्घ | र्ष | ण | के | न | रा | ज |
| न्क | र्ण | स्य | क | ण्डू | य | न | के | न | वा | पि |
| तृ | णे | न | का | र्यं | भ | व | ती | श्व | रा | णां |
| कि | म | ङ्ग | वा | क्पा | णि | म | ता | न | रे | ण |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.