आसन्नम् एव नृपतिर्भजते मनुष्यं
विद्याविहीनम् अकुलीनम् असंस्तुतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदालताश्च
यः पार्श्वतो वसति तं परिवेष्टयन्ति ॥
आसन्नम् एव नृपतिर्भजते मनुष्यं
विद्याविहीनम् अकुलीनम् असंस्तुतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदालताश्च
यः पार्श्वतो वसति तं परिवेष्टयन्ति ॥
विद्याविहीनम् अकुलीनम् असंस्तुतं वा ।
प्रायेण भूमिपतयः प्रमदालताश्च
यः पार्श्वतो वसति तं परिवेष्टयन्ति ॥
अन्वयः
AI
नृपतिः आसन्नम् एव मनुष्यं भजते, (सः) विद्या-विहीनम् अकुलीनम् असंस्तुतं वा (भवतु) । प्रायेण भूमि-पतयः प्रमदा-लताः च यः पार्श्वतः वसति तं परिवेष्टयन्ति ॥
Summary
AI
A king favors the person who is near him, whether that person is uneducated, of low birth, or a stranger. Generally, kings, women, and creepers cling to whatever is by their side.
सारांश
AI
राजा अपने पास रहने वाले व्यक्ति को ही महत्व देता है, चाहे वह अयोग्य ही क्यों न हो; जैसे लताएं और स्त्रियां अपने समीप रहने वाले का ही आश्रय लेती हैं।
पदच्छेदः
AI
| आसन्नम् | आसन्न (२.१) | near |
| एव | एव | only |
| नृपतिः | नृपति (१.१) | a king |
| भजते | भजते (√भज् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | favors |
| मनुष्यं | मनुष्य (२.१) | a person |
| विद्याविहीनम् | विद्या–विहीन (वि√हा+क्त, २.१) | devoid of knowledge |
| अकुलीनम् | अकुलीन (२.१) | of low birth |
| असंस्तुतं | नञ्–संस्तुत (सम्√स्तु+क्त, २.१) | a stranger |
| वा | वा | or |
| प्रायेण | प्रायेण | generally |
| भूमिपतयः | भूमि–पति (१.३) | kings |
| प्रमदालताः | प्रमदा–लता (१.३) | women and creepers |
| च | च | and |
| यः | यद् (१.१) | whoever |
| पार्श्वतः | पार्श्वतः | is by their side |
| वसति | वसति (√वस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | lives |
| तं | तद् (२.१) | him |
| परिवेष्टयन्ति | परिवेष्टयन्ति (परि√वेष्ट् +णिच् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they cling to |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | स | न्न | मे | व | नृ | प | ति | र्भ | ज | ते | म | नु | ष्यं |
| वि | द्या | वि | ही | न | म | कु | ली | न | म | सं | स्तु | तं | वा |
| प्रा | ये | ण | भू | मि | प | त | यः | प्र | म | दा | ल | ता | श्च |
| यः | पा | र्श्व | तो | व | स | ति | तं | प | रि | वे | ष्ट | य | न्ति |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.