अन्वयः
AI
यथा महता यत्नेन शिला शैले आरोप्यते, (तथा एव सा) क्षणेन अधः निपात्यते, तथा आत्मा गुण-दोषयोः (भवति) ॥
Summary
AI
Just as a rock is raised onto a mountain with great effort but is pushed down in a moment, so it is with the soul in regards to virtues and vices; virtues are acquired with effort, while vices are easily fallen into.
सारांश
AI
जैसे बड़े पत्थर को पर्वत पर चढ़ाना अत्यंत कठिन है किंतु नीचे गिराना बहुत सरल, वैसे ही मनुष्य गुणों के अर्जन में कठिन परिश्रम करता है पर दोषों के कारण उसका पतन क्षण भर में हो जाता है।
पदच्छेदः
AI
| आरोप्यते | आरोप्यते (आ√रुह् +णिच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is raised |
| शिला | शिला (१.१) | a rock |
| शैले | शैल (७.१) | on a mountain |
| यत्नेन | यत्न (३.१) | with effort |
| महता | महत् (३.१) | great |
| यथा | यथा | as |
| निपात्यते | निपात्यते (नि√पत् +णिच् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is pushed down |
| क्षणेन | क्षण (३.१) | in a moment |
| अधः | अधस् | down |
| तथा | तथा | so |
| आत्मा | आत्मन् (१.१) | the soul |
| गुणदोषयोः | गुण–दोष (७.२) | in regards to virtues and vices |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | रो | प्य | ते | शि | ला | शै | ले |
| य | त्ने | न | म | ह | ता | य | था |
| नि | पा | त्य | ते | क्ष | णे | ना | ध |
| स्त | था | त्मा | गु | ण | दो | ष | योः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.