याचते कार्यकाले यः स किंभृत्यः स किंसुहृत् ।
भृत्यान् सम्भाषयेद् यस्तु कार्यकाले स किंप्रभुः ॥

अन्वयः AI यः कार्य-काले याचते सः किम्-भृत्यः? सः (च) किम्-सुहृत्? यः तु कार्य-काले भृत्यान् सम्भाषयेत् सः किम्-प्रभुः?
Summary AI He who asks for favors at the time of action is a bad servant and a bad friend. He who bargains with servants at the time of action is a bad master.
सारांश AI जो काम के समय सुविधा माँगे वह बुरा सेवक है और जो केवल काम पड़ने पर ही सेवकों को याद करे वह बुरा स्वामी कहलाता है।
पदच्छेदः AI
याचतेयाचते (√याच् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) asks for favors
कार्यकालेकार्य–काल (७.१) at the time of action
यःयद् (१.१) He who
सःतद् (१.१) he
किंभृत्यःकिम्–भृत्य (१.१) is a bad servant
सःतद् (१.१) he
किंसुहृत्किम्–सुहृद् (१.१) is a bad friend
भृत्यान्भृत्य (२.३) servants
सम्भाषयेत्सम्भाषयेत् (सम्√भाष् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) bargains with
यःयद् (१.१) He who
तुतु but
कार्यकालेकार्य–काल (७.१) at the time of action
सःतद् (१.१) he
किंप्रभुःकिम्–प्रभु (१.१) is a bad master
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८
या च ते का र्य का ले यः
स किं भृ त्यः स किं सु हृत्
भृ त्या न्स म्भा ष ये द्य स्तु
का र्य का ले स किं प्र भुः

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

A voluminous collection of Indian legends and folk tales, organized into several interconnected and nested stories
चम्पूरामायणम् भोजः

An ornate retelling of the Rāmāyaṇa in alternating prose and verse
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect