अन्वयः
AI
सिंहस्य मृगैः न अभिषेकः न संस्कारः क्रियते । विक्रम-अर्जित-राज्यस्य (तस्य) स्वयम् एव मृग-इन्द्रता (भवति) ॥
Summary
AI
No coronation or ritual is performed for a lion by the animals. He attains the status of the king of beasts (mṛgendratā) solely through his own prowess, having conquered his kingdom by valor.
सारांश
AI
सिंह का पशुओं द्वारा राज्याभिषेक या संस्कार नहीं किया जाता; वह अपने पराक्रम के बल पर स्वयं ही वन का राजा कहलाता है।
पदच्छेदः
AI
| न | न | No |
| अभिषेकः | अभिषेक (१.१) | coronation |
| न | न | nor |
| संस्कारः | संस्कार (१.१) | ritual |
| सिंहस्य | सिंह (६.१) | for a lion |
| क्रियते | क्रियते (√कृ भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | is performed |
| मृगैः | मृग (३.३) | by the animals |
| विक्रमार्जितराज्यस्य | विक्रम–अर्जित (√ऋज्+क्त)–राज्य (६.१) | of one whose kingdom is acquired by valor |
| स्वयम् | स्वयम् | by himself |
| एव | एव | solely |
| मृगेन्द्रता | मृग–इन्द्रता (१.१) | the status of the king of beasts |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ना | भि | षे | को | न | सं | स्का | रः |
| सिं | ह | स्य | क्रि | य | ते | मृ | गैः |
| वि | क्र | मा | र्जि | त | रा | ज्य | स्य |
| स्व | य | मे | व | मृ | गे | न्द्र | ता |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.