दूराद् उच्छ्रितपाणिराद्रनयनः प्रोत्सारितार्धासनो
गाढालिङ्गनतत्परः प्रियकथाप्रश्नेषु दत्तादरः ।
अन्तर्भूतविषो बहिर्मधुमयश्चातीव मायापटुः
को नामायम् अपूर्वनाटकविधिर्यः शिक्षितो दुर्जनैः ॥
दूराद् उच्छ्रितपाणिराद्रनयनः प्रोत्सारितार्धासनो
गाढालिङ्गनतत्परः प्रियकथाप्रश्नेषु दत्तादरः ।
अन्तर्भूतविषो बहिर्मधुमयश्चातीव मायापटुः
को नामायम् अपूर्वनाटकविधिर्यः शिक्षितो दुर्जनैः ॥
गाढालिङ्गनतत्परः प्रियकथाप्रश्नेषु दत्तादरः ।
अन्तर्भूतविषो बहिर्मधुमयश्चातीव मायापटुः
को नामायम् अपूर्वनाटकविधिर्यः शिक्षितो दुर्जनैः ॥
अन्वयः
AI
दूरात् उच्छ्रित-पाणिः आर्द्र-नयनः प्रोत्सारित-अर्ध-आसनः गाढ-आलिङ्गन-तत्परः प्रिय-कथा-प्रश्नेषु दत्त-आदरः अन्तर्भूत-विषः बहिः मधु-मयः च अतीव माया-पटुः अयम् अपूर्व-नाटक-विधिः कः नाम यः दुर्जनैः शिक्षितः?
Summary
AI
With hands raised from afar, tearful eyes, offering half a seat, and eager for a firm embrace, the wicked man hides poison within while appearing honeyed without. What is this unprecedented theatrical skill learned by the *durjana*?
सारांश
AI
दूर से हाथ उठाना, आँखों में आँसू लाना, बैठने के लिए आसन देना, गले मिलना और मीठी बातें करना—दुष्टों का यह व्यवहार बाहर से शहद जैसा और भीतर से विषैला होता है। यह उनकी मायावी कला है।
पदच्छेदः
AI
| दूरात् | दूर (५.१) | from afar |
| उच्छ्रितपाणिः | उच्छ्रित (उत्√श्रि+क्त)–पाणि (१.१) | one with hands raised |
| आर्द्रनयनः | आर्द्र–नयन (१.१) | one with tearful eyes |
| प्रोत्सारितार्धासनः | प्रोत्सारित (प्र+उत्√सृ+णिच्+क्त)–अर्ध–आसन (१.१) | one who offers half a seat |
| गाढालिङ्गनतत्परः | गाढ–आलिङ्गन–तत्पर (१.१) | one eager for a firm embrace |
| प्रियकथाप्रश्नेषु | प्रिय–कथा–प्रश्न (७.३) | in questions about pleasant stories |
| दत्तादरः | दत्त (√दा+क्त)–आदर (१.१) | one who has shown respect |
| अन्तर्भूतविषः | अन्तर्–भूत (√भू+क्त)–विष (१.१) | one with poison hidden inside |
| बहिः | बहिस् | outside |
| मधुमयः | मधुमय (१.१) | honeyed |
| च | च | and |
| अतीव | अतीव | extremely |
| मायापटुः | माया–पटु (१.१) | skilled in deception |
| कः | किम् (१.१) | what |
| नाम | नाम | indeed |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| अपूर्वनाटकविधिः | अ–पूर्व–नाटक–विधि (१.१) | unprecedented theatrical method |
| यः | यद् (१.१) | which |
| शिक्षितः | शिक्षित (√शिक्ष्+क्त, १.१) | is learned |
| दुर्जनैः | दुर्–जन (३.३) | by the wicked |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| दू | रा | दु | च्छ्रि | त | पा | णि | रा | द्र | न | य | नः | प्रो | त्सा | रि | ता | र्धा | स | नो |
| गा | ढा | लि | ङ्ग | न | त | त्प | रः | प्रि | य | क | था | प्र | श्ने | षु | द | त्ता | द | रः |
| अ | न्त | र्भू | त | वि | षो | ब | हि | र्म | धु | म | य | श्चा | ती | व | मा | या | प | टुः |
| को | ना | मा | य | म | पू | र्व | ना | ट | क | वि | धि | र्यः | शि | क्षि | तो | दु | र्ज | नैः |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.