स्तब्धस्य नश्यति यशो विषम् अस्य मैत्री
नष्टेन्द्रियस्य कुलम् अर्थपरस्य धर्मः ।
विद्याफलं व्यसनिनः कृपणस्य सौख्यं
राज्यं प्रमत्तसचिवस्य नराधिपस्य ॥
स्तब्धस्य नश्यति यशो विषम् अस्य मैत्री
नष्टेन्द्रियस्य कुलम् अर्थपरस्य धर्मः ।
विद्याफलं व्यसनिनः कृपणस्य सौख्यं
राज्यं प्रमत्तसचिवस्य नराधिपस्य ॥
नष्टेन्द्रियस्य कुलम् अर्थपरस्य धर्मः ।
विद्याफलं व्यसनिनः कृपणस्य सौख्यं
राज्यं प्रमत्तसचिवस्य नराधिपस्य ॥
अन्वयः
AI
स्तब्धस्य यशः नश्यति । (पिशुनस्य) मैत्री (नश्यति) । नष्ट-इन्द्रियस्य कुलम् (नश्यति) । अर्थ-परस्य धर्मः (नश्यति) । व्यसनिनः विद्या-फलम् (नश्यति) । कृपणस्य सौख्यम् (नश्यति) । प्रमत्त-सचिवस्य नराधिपस्य राज्यम् (नश्यति) ॥
Summary
AI
The fame of the arrogant, the friendship of the treacherous, the lineage of the sensual, the righteousness of the greedy, the learning of the addicted, the happiness of the miser, and the kingdom of a monarch with negligent ministers all perish.
सारांश
AI
अभिमानी का यश, चुगलखोर की मित्रता, इंद्रिय-लोलुप का कुल, लोभी का धर्म, व्यसनी की विद्या, कंजूस का सुख और प्रमादी मंत्री वाले राजा का राज्य नष्ट हो जाता है।
पदच्छेदः
AI
| स्तब्धस्य | स्तब्ध (√स्तम्भ्+क्त, ६.१) | of the arrogant |
| नश्यति | नश्यति (√नश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | perishes |
| यशः | यशस् (१.१) | fame |
| विषमस्य | विषम (६.१) | of the treacherous |
| मैत्री | मैत्री (१.१) | friendship |
| नष्ट-इन्द्रियस्य | नष्ट (√नश्+क्त)–इन्द्रिय (६.१) | of one whose senses are ruined |
| कुलम् | कुल (१.१) | family |
| अर्थ-परस्य | अर्थ–पर (६.१) | of one devoted to wealth |
| धर्मः | धर्म (१.१) | righteousness |
| विद्या-फलम् | विद्या–फल (१.१) | the fruit of learning |
| व्यसनिनः | व्यसनिन् (६.१) | of the addicted |
| कृपणस्य | कृपण (६.१) | of the miser |
| सौख्यम् | सौख्य (१.१) | happiness |
| राज्यम् | राज्य (१.१) | kingdom |
| प्रमत्त-सचिवस्य | प्रमत्त (प्र√मद्+क्त)–सचिव (६.१) | having a negligent minister |
| नराधिपस्य | नर–अधिप (६.१) | of a monarch |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स्त | ब्ध | स्य | न | श्य | ति | य | शो | वि | ष | म | स्य | मै | त्री |
| न | ष्टे | न्द्रि | य | स्य | कु | ल | म | र्थ | प | र | स्य | ध | र्मः |
| वि | द्या | फ | लं | व्य | स | नि | नः | कृ | प | ण | स्य | सौ | ख्यं |
| रा | ज्यं | प्र | म | त्त | स | चि | व | स्य | न | रा | धि | प | स्य |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.