अन्वयः
AI
(हे) महीपते वसु-धारा नियोगिनी मुहुः बाध्या (भवति) । धृतम् स्नान-वस्त्रम् सकृत् पीडितम् (सन्) किम् पयः मुञ्चेत् (न) ॥
Summary
AI
O King, an official who is a source of wealth must be squeezed repeatedly. A wet bathing cloth does not release all its water if it is wrung only once.
सारांश
AI
हे महाराज, राजकीय अधिकारियों को बार-बार पीड़ित करना चाहिए। जैसे स्नान के वस्त्र को एक बार निचोड़ने से पूरा जल नहीं निकलता, वैसे ही इनसे बार-बार दबाव देकर धन वसूलना चाहिए।
पदच्छेदः
AI
| मुहुः | मुहुस् | repeatedly |
| नियोगिनी | नियोगिन् (१.१) | an official (who is a source) |
| बाध्या | बाध्य (√बाध्+ण्यत्+टाप्, १.१) | is to be squeezed |
| वसु-धारा | वसु–धारा (१.१) | a stream of wealth |
| महीपते | मही–पति (८.१) | O king |
| सकृत् | सकृत् | once |
| किम् | किम् | does? |
| पीडितम् | पीडित (√पीड्+क्त, १.१) | being squeezed |
| स्नान-वस्त्रम् | स्नान–वस्त्र (१.१) | a bathing cloth |
| मुञ्चेत् | मुञ्चेत् (√मुच् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | release |
| धृतम् | धृत (√धृ+क्त, २.१) | held |
| पयः | पयस् (२.१) | water |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| मु | हु | र्नि | यो | गि | नी | बा | ध्या |
| व | सु | धा | रा | म | ही | प | ते |
| स | कृ | त्किं | पी | डि | तं | स्ना | न |
| व | स्त्रं | मु | ञ्चे | द्धृ | तं | प | यः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.