अन्वयः
AI
महीपतेः नियोगिनः हि प्रायः दुष्ट-व्रणाः इव भवन्ति (ये) निपीडिताः (सन्तः) उच्चैः अन्तः-सारम् वमन्ति ॥
Summary
AI
O King, royal officials are often like malignant ulcers; it is only when they are squeezed firmly that they yield the wealth they have accumulated within themselves.
सारांश
AI
राज्याधिकारी प्रायः दुष्ट फोड़े के समान होते हैं। जैसे फोड़े को दबाने पर ही मवाद निकलता है, वैसे ही प्रताड़ित होने पर वे राजा का धन उगलते हैं।
पदच्छेदः
AI
| निपीडिताः | निपीडित (नि√पीड्+क्त, १.३) | when squeezed |
| वमन्ति | वमन्ति (√वम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they vomit |
| उच्चैः | उच्चैस् | loudly |
| अन्तः-सारम् | अन्तर्–सार (२.१) | the inner substance (wealth) |
| महीपतेः | मही–पति (६.१) | of the king |
| दुष्ट-व्रणाः | दुष्ट (√दुष्+क्त)–व्रण (१.३) | like malignant ulcers |
| इव | इव | like |
| प्रायः | प्रायस् | often |
| भवन्ति | भवन्ति (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | they are |
| हि | हि | indeed |
| नियोगिनः | नियोगिन् (१.३) | officials |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| नि | पी | डि | ता | व | म | न्त्यु | च्चै |
| र | न्तः | सा | रं | म | ही | प | तेः |
| दु | ष्ट | व्र | णा | इ | व | प्रा | यो |
| भ | व | न्ति | हि | नि | यो | गि | नः |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.