प्राप्तार्थग्रहणं द्रव्यपरीवर्तोनुरोधनम् ।
उपेक्षा बुद्धिहीनत्वं भोगोमात्यस्य दूषणम् ॥

अन्वयः AI प्राप्त-अर्थ-ग्रहणम् द्रव्य-परीवर्तः अनुरोधनम् उपेक्षा बुद्धि-हीनत्वम् (च) अमात्यस्य भोगः (इति एतत् सर्वम्) दूषणम् (अस्ति) ॥

Summary AI Withholding collected revenue, misappropriating funds, yielding to favoritism, negligence, lack of intelligence, and excessive self-indulgence are the inherent defects found in a minister.

सारांश AI राजा का धन हड़पना, संपत्तियों की अदला-बदली, पक्षपात, कार्य में प्रमाद और विलासिता में डूबे रहना मंत्री के प्रमुख दोष माने जाते हैं।

पदच्छेदः AI

प्राप्त-अर्थ-ग्रहणम्	प्राप्त (प्र√आप्+क्त)–अर्थ–ग्रहण (√ग्रह्+ल्युट्, २.१)	withholding of collected revenue
द्रव्य-परीवर्तः	द्रव्य–परीवर्त (परि√वृत्+घञ्), १.१	misappropriation of funds
अनुरोधनम्	अनुरोधन (अनु√रुध्+ल्युट्, १.१)	yielding to favoritism
उपेक्षा	उपेक्षा (उप√ईक्ष्+अ+टाप्, १.१)	negligence
बुद्धि-हीनत्वम्	बुद्धि–हीनत्व (१.१)	lack of intelligence
भोगः	भोग (√भुज्+घञ्, १.१)	self-indulgence
अमात्यस्य	अमात्य (६.१)	of a minister
दूषणम्	दूषण (√दूष्+ल्युट्), १.१	defect

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
प्रा	प्ता	र्थ	ग्र	ह	णं	द्र	व्य
प	री	व	र्तो	नु	रो	ध	नम्
उ	पे	क्षा	बु	द्धि	ही	न	त्वं
भो	गो	मा	त्य	स्य	दू	ष	णम्

प्राप्तार्थग्रहणं द्रव्यपरीवर्तोनुरोधनम् ।
उपेक्षा बुद्धिहीनत्वं भोगोमात्यस्य दूषणम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

प्राप्तार्थग्रहणं द्रव्यपरीवर्तोनुरोधनम् ।उपेक्षा बुद्धिहीनत्वं भोगोमात्यस्य दूषणम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect

प्राप्तार्थग्रहणं द्रव्यपरीवर्तोनुरोधनम् ।
उपेक्षा बुद्धिहीनत्वं भोगोमात्यस्य दूषणम् ॥