अन्वयः
AI
समृद्धः सदा-अमत्यः (तु) सर्वः एव हि न साध्यः स्यात् । (यतः) ऋद्धिः चित्त-विकारिणी (भवति इति) अयम् सिद्धानाम् आदेशः (अस्ति) ॥
Summary
AI
An official who has become excessively wealthy is generally difficult to control. Prosperity tends to corrupt the mind; this is the established teaching of the perfected sages.
सारांश
AI
अत्यंत वैभवशाली सेवक या मंत्री को वश में करना कठिन होता है। महापुरुषों का मत है कि अत्यधिक समृद्धि चित्त में विकार उत्पन्न कर देती है।
पदच्छेदः
AI
| सदा-अमात्यः | सदा–अमात्य (१.१) | an ever-prosperous official |
| न | न | not |
| साध्यः | साध्य (√साध्+ण्यत्, १.१) | manageable |
| स्यात् | स्यात् (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | may be |
| समृद्धः | समृद्ध (सम्√ऋध्+क्त, १.१) | one who has become wealthy |
| सर्वः | सर्व (१.१) | everyone |
| एव | एव | indeed |
| हि | हि | for |
| सिद्धानाम् | सिद्ध (√सिध्+क्त, ६.३) | of the perfected ones |
| अयम् | इदम् (१.१) | this |
| आदेशः | आदेश (आ√दिश्+घञ्, १.१) | teaching |
| ऋद्धिः | ऋद्धि (√ऋध्+क्तिन्, १.१) | prosperity |
| चित्त-विकारिणी | चित्त–विकारिणी (वि√कृ+णिन्+ङीप्), १.१ | is a corrupter of the mind |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| स | दा | म | त्यो | न | सा | ध्यः | स्या |
| त्स | मृ | द्धः | स | र्व | ए | व | हि |
| सि | द्धा | ना | म | य | मा | दे | शः |
| ऋ | द्धि | श्चि | त्त | वि | का | रि | णी |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.