अन्वयः
AI
मर्तव्यम् इति यत् दुःखम् पुरुषस्य उपजायते, तेन अनुमानेन परः अपि परिरक्षितुम् शक्यः (भवति) ।
Summary
AI
By understanding the intense suffering a person feels at the prospect of death, one should be able to protect and save others through that same inference.
सारांश
AI
मृत्यु के विचार से मनुष्य को स्वयं जो दुख होता है, उसी के अनुमान से उसे दूसरे प्राणियों के प्राणों की भी रक्षा करनी चाहिए।
पदच्छेदः
AI
| मर्तव्यम् | मर्तव्य (√मृ+तव्य, १.१) | that one must die |
| इति | इति | thus |
| यत् | यद् (१.१) | which |
| दुःखम् | दुःख (१.१) | suffering |
| पुरुषस्य | पुरुष (६.१) | a person |
| उपजायते | उपजायते (उप√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | feels |
| शक्यः | शक्य (√शक्+यत्, १.१) | is able |
| तेन | तद् (३.१) | by that |
| अनुमानेन | अनुमान (३.१) | inference |
| परः | पर (१.१) | another |
| अपि | अपि | also |
| परिरक्षितुम् | परिरक्षितुम् (परि√रक्ष्+तुमुन्) | to be protected |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| म | र्त | व्य | मि | ति | य | द्दुः | खं |
| पु | रु | ष | स्यो | प | जा | य | ते |
| श | क्य | स्ते | ना | नु | मा | ने | न |
| प | रो | पि | प | रि | र | क्षि | तुम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.