अन्यच्च व्योमैकान्तविहारिणोपि विहगाः सम्प्राप्नुवन्त्य् आपदं
बध्यन्ते निपुणैरगाधसलिलान्मत्स्याः समुद्राद् अपि ।
दुर्नीतं किम् इहास्ति किं सुचरितं कः स्थानलाभे गुणः
कालो हि व्यसनप्रसारितकरो गृह्णाति दूराद् अपि ॥
अन्यच्च व्योमैकान्तविहारिणोपि विहगाः सम्प्राप्नुवन्त्य् आपदं
बध्यन्ते निपुणैरगाधसलिलान्मत्स्याः समुद्राद् अपि ।
दुर्नीतं किम् इहास्ति किं सुचरितं कः स्थानलाभे गुणः
कालो हि व्यसनप्रसारितकरो गृह्णाति दूराद् अपि ॥
बध्यन्ते निपुणैरगाधसलिलान्मत्स्याः समुद्राद् अपि ।
दुर्नीतं किम् इहास्ति किं सुचरितं कः स्थानलाभे गुणः
कालो हि व्यसनप्रसारितकरो गृह्णाति दूराद् अपि ॥
अन्वयः
AI
व्योम-एक-अन्त-विहारिणः विहगाः अपि आपदं सम्प्राप्नुवन्ति । अगाध-सलिलात् समुद्रात् अपि मत्स्याः निपुणैः बध्यन्ते । इह दुर्नीतं किम् अस्ति? सुचरितं किम्? स्थान-लाभे कः गुणः? हि व्यसन-प्रसारित-करः कालः दूरात् अपि गृह्णाति ।
Summary
AI
Birds soaring in the lonely sky meet with calamity, and fish are caught by experts even from the deep-watered ocean. No matter the conduct or place, Time seizes all through misfortune.
सारांश
AI
आकाश में उड़ने वाले पक्षी और गहरे समुद्र की मछलियाँ भी पकड़ी जाती हैं। यहाँ स्थान या आचरण का महत्व नहीं, काल दूर से ही सबको अपना ग्रास बना लेता है।
पदच्छेदः
AI
| अन्यत् | अन्य (१.१) | Another thing |
| च | च | and |
| व्योमैकान्तविहारिणः | व्योमन्–एक–अन्त–विहारिन् (वि√हृ+णिन्), १.३ | those who roam in the lonely sky |
| अपि | अपि | even |
| विहगाः | विहग (१.३) | birds |
| सम्प्राप्नुवन्ति | सम्प्राप्नुवन्ति (सम्+प्र√आप् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.) | meet with |
| आपदम् | आपद् (२.१) | calamity |
| बध्यन्ते | बध्यन्ते (√बन्ध् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.) | are caught |
| निपुणैः | निपुण (३.३) | by experts |
| अगाधसलिलात् | अगाध–सलिल (५.१) | from the deep-watered |
| मत्स्याः | मत्स्य (१.३) | fish |
| समुद्रात् | समुद्र (५.१) | from the ocean |
| अपि | अपि | even |
| दुर्नीतम् | दुर्नीत (१.१) | bad conduct |
| किम् | किम् (१.१) | what |
| इह | इह | here |
| अस्ति | अस्ति (√अस् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is |
| किम् | किम् (१.१) | what |
| सुचरितम् | सुचरित (१.१) | good conduct |
| कः | किम् (१.१) | what |
| स्थानलाभे | स्थान–लाभ (७.१) | in obtaining a (good) place |
| गुणः | गुण (१.१) | merit |
| कालः | काल (१.१) | Time |
| हि | हि | indeed |
| व्यसनप्रसारितकरः | व्यसन–प्रसारित (प्र√सृ+णिच्+क्त)–कर (१.१) | with hand outstretched as misfortune |
| गृह्णाति | गृह्णाति (√ग्रह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | seizes |
| दूरात् | दूर (५.१) | from afar |
| अपि | अपि | even |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ | २० | २१ | २२ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | न्य | च्च | व्यो | मै | का | न्त | वि | हा | रि | णो | पि | वि | ह | गाः | स | म्प्रा | प्नु | व | न्त्या | प | दं |
| ब | ध्य | न्ते | नि | पु | णै | र | गा | ध | स | लि | ला | न्म | त्स्याः | स | मु | द्रा | द | पि | |||
| दु | र्नी | तं | कि | मि | हा | स्ति | किं | सु | च | रि | तं | कः | स्था | न | ला | भे | गु | णः | |||
| का | लो | हि | व्य | स | न | प्र | सा | रि | त | क | रो | गृ | ह्णा | ति | दू | रा | द | पि | |||
| म | स | ज | स | त | त | ग | |||||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.