विपदि धैर्यम् अथाभ्युदये क्षमा
सदसि वाक्यपटुता युधि विक्रमः ।
यशसि चाभिरुचिर्व्यसनं श्रुतौ
प्रकृतिसिद्धम् इदं हि महात्मनाम् ॥
विपदि धैर्यम् अथाभ्युदये क्षमा
सदसि वाक्यपटुता युधि विक्रमः ।
यशसि चाभिरुचिर्व्यसनं श्रुतौ
प्रकृतिसिद्धम् इदं हि महात्मनाम् ॥
सदसि वाक्यपटुता युधि विक्रमः ।
यशसि चाभिरुचिर्व्यसनं श्रुतौ
प्रकृतिसिद्धम् इदं हि महात्मनाम् ॥
अन्वयः
AI
विपदि धैर्यम् अथ अभ्युदये क्षमा सदसि वाक्य-पटुता युधि विक्रमः यशसि च अभिरुचिः श्रुतौ व्यसनम् इदम् हि महात्मनाम् प्रकृति-सिद्धम् (अस्ति) ।
Summary
AI
Fortitude in adversity, forbearance in prosperity, eloquence in the assembly, valor in battle, an eagerness for fame, and a devotion to the sacred scriptures—these qualities are naturally inherent in great souls.
सारांश
AI
विपत्ति में धैर्य, उन्नति में क्षमा, सभा में वाक्पटुता, युद्ध में पराक्रम, यश में रुचि और शास्त्रों के अध्ययन का व्यसन—ये महापुरुषों के स्वाभाविक गुण हैं।
पदच्छेदः
AI
| विपदि | विपद् (७.१) | in adversity |
| धैर्यम् | धैर्य (१.१) | fortitude |
| अथ | अथ | and |
| अभ्युदये | अभ्युदय (७.१) | in prosperity |
| क्षमा | क्षमा (१.१) | forbearance |
| सदसि | सदस् (७.१) | in an assembly |
| वाक्यपटुता | वाक्य–पटुता (१.१) | eloquence |
| युधि | युध् (७.१) | in battle |
| विक्रमः | विक्रम (१.१) | valor |
| यशसि | यशस् (७.१) | for fame |
| च | च | and |
| अभिरुचिः | अभिरुचि (१.१) | eagerness |
| व्यसनम् | व्यसन (१.१) | devotion |
| श्रुतौ | श्रुति (७.१) | to the scriptures |
| प्रकृतिसिद्धम् | प्रकृति–सिद्ध (√सिध्+क्त, १.१) | naturally inherent |
| इदम् | इदम् (१.१) | this |
| हि | हि | indeed |
| महात्मनाम् | महात्मन् (६.३) | of great souls |
छन्दः
द्रुतविलम्बितम् [१२: नभभर]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| वि | प | दि | धै | र्य | म | था | भ्यु | द | ये | क्ष | मा | |
| स | द | सि | वा | क्य | प | टु | ता | यु | धि | वि | क्र | मः |
| य | श | सि | चा | भि | रु | चि | र्व्य | स | नं | श्रु | तौ | |
| प्र | कृ | ति | सि | द्ध | मि | दं | हि | म | हा | त्म | नाम् | |
| न | भ | भ | र | |||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.