आपदाम् आपतन्तीनां हितोप्यायाति हेतुताम् ।
मातृजङ्घा हि वत्सस्य स्तम्भीभवति बन्धने ॥

अन्वयः AI आपतन्तीनाम् आपदाम् हितः अपि हेतुताम् आयाति, हि वत्सस्य बन्धने मातृ-जङ्घा स्तम्भी-भवति ।

Summary AI When calamities strike, even a well-wisher can become the cause of trouble. Indeed, for a calf being tied up, its own mother's leg becomes the very post to which it is bound.

सारांश AI विपत्ति आने पर हितकारी वस्तु भी संकट का कारण बन जाती है, जैसे बांधे जाते समय बछड़े के लिए उसकी अपनी माँ की टांग ही खंभे का काम करती है।

पदच्छेदः AI

आपदाम्	आपद् (६.३)	of calamities
आपतन्तीनाम्	आपतन्ती (आ√पत्+शतृ+ङीप्), ६.३	approaching
हितः	हित (१.१)	a well-wisher
अपि	अपि	even
आयाति	आयाति (आ√या कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	becomes
हेतुताम्	हेतुता (२.१)	the cause
मातृजङ्घा	मातृ–जङ्घा (१.१)	the mother's leg
हि	हि	indeed
वत्सस्य	वत्स (६.१)	of a calf
स्तम्भीभवति	स्तम्भीभवति (स्तम्भी√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	becomes a post
बन्धने	बन्धन (७.१)	in the binding

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८
आ	प	दा	मा	प	त	न्ती	नां
हि	तो	प्या	या	ति	हे	तु	ताम्
मा	तृ	ज	ङ्घा	हि	व	त्स	स्य
स्त	म्भी	भ	व	ति	ब	न्ध	ने

आपदाम् आपतन्तीनां हितोप्यायाति हेतुताम् ।
मातृजङ्घा हि वत्सस्य स्तम्भीभवति बन्धने ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

आपदाम् आपतन्तीनां हितोप्यायाति हेतुताम् ।मातृजङ्घा हि वत्सस्य स्तम्भीभवति बन्धने ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

आपदाम् आपतन्तीनां हितोप्यायाति हेतुताम् ।
मातृजङ्घा हि वत्सस्य स्तम्भीभवति बन्धने ॥