अन्वयः
AI
पृथिवी-पतिः भूतानाम् पर्जन्यः इव आधारः (अस्ति); पर्जन्ये विकले अपि हि जीव्यते, भूपतौ (विकले) तु न (जीव्यते)।
Summary
AI
Like the rain-cloud, the king is the support of all beings. Life is possible even when the rain fails, but not when the king is lacking.
सारांश
AI
राजा समस्त प्रजा के लिए बादलों के समान आधार होता है; बादलों के न होने पर भी मनुष्य जीवित रह सकता है, परंतु राजा के अभाव में जीवन संभव नहीं है।
पदच्छेदः
AI
| पर्जन्यः | पर्जन्य (१.१) | the rain-cloud |
| इव | इव | like |
| भूतानाम् | भूत (√भू+क्त, ६.३) | of beings |
| आधारः | आधार (१.१) | the support |
| पृथिवीपतिः | पृथिवी–पति (१.१) | the king |
| विकले | विकल (७.१) | failing |
| अपि | अपि | even |
| हि | हि | indeed |
| पर्जन्ये | पर्जन्य (७.१) | when the rain |
| जीव्यते | जीव्यते (√जीव् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | life is possible |
| न | न | not |
| तु | तु | but |
| भूपतौ | भू–पति (७.१) | when the king (fails) |
छन्दः
अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| प | र्ज | न्य | इ | व | भू | ता | ना |
| मा | धा | रः | पृ | थि | वी | प | तिः |
| वि | क | ले | पि | हि | प | र्ज | न्ये |
| जी | व्य | ते | न | तु | भू | प | तौ |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.