सा तृष्णा चेत् परित्यक्ता को दरिद्रः क ईश्वरः ।
तस्याश्चेत् प्रसरो दत्तो दास्यं च शिरसि स्थितम् ॥

अन्वयः AI चेत् सा तृष्णा परित्यक्ता, (तर्हि) कः दरिद्रः कः ईश्वरः ? चेत् तस्याः प्रसरः दत्तः, च शिरसि दास्यम् स्थितम् ।
Summary AI If that craving is abandoned, who is poor and who is a lord? If scope is given to it, then servitude sits upon one's head.
सारांश AI यदि तृष्णा छोड़ दी जाए तो दरिद्र और स्वामी का भेद मिट जाता है। यदि तृष्णा बढ़ती रहे, तो मनुष्य सदैव गुलामी में जीता है।
पदच्छेदः AI
सातद् (१.१) That
तृष्णातृष्णा (१.१) craving
चेत्चेत् if
परित्यक्तापरित्यक्त (परि√त्यज्+क्त, १.१) is abandoned
कःकिम् (१.१) who
दरिद्रःदरिद्र (१.१) is poor
कःकिम् (१.१) who
ईश्वरःईश्वर (१.१) is a lord
तस्याःतद् (६.१) to it
चेत्चेत् If
प्रसरःप्रसर (१.१) scope
दत्तःदत्त (√दा+क्त, १.१) is given
चच and
शिरसिशिरस् (७.१) on the head
दास्यम्दास्य (१.१) servitude
स्थितम्स्थित (√स्था+क्त, १.१) is situated
छन्दः अनुष्टुप् [८]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८
सा तृ ष्णा चे त्प रि त्य क्ता
को द रि द्रः क ई श्व रः
त स्या श्चे त्प्र स रो द त्तो
दा स्यं च शि र सि स्थि तम्

Other texts to read

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

An ancient collection of interrelated animal fables designed to impart Nīti (practical and political wisdom)
कथासरित्सागरः सोमदेवः

A voluminous collection of Indian legends and folk tales, organized into several interconnected and nested stories
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.

Resources
Connect