धनवान् इति हि मदस्ते किं गतविभवो विषादम् उपयासि ।
करनिहतकन्दुकसमाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् ॥

अन्वयः AI (अहं) धन-वान् (अस्मि) इति ते मदः हि (किम्) ? (त्वं) गत-विभवः (सन्) किम् विषादम् उप-यासि ? मनुष्याणाम् पात-उत्पाताः कर-निहत-कन्दुक-समाः (सन्ति) ।

Summary AI Why do you have pride in thinking "I am wealthy"? Why do you sink into despair when your fortune is gone? The falls and rises of men are like a ball struck by the hand.

सारांश AI धन होने पर गर्व और धन जाने पर शोक कैसा? मनुष्यों का उत्थान और पतन हाथ से पटकी गई गेंद के समान होता है, जो गिरकर पुनः उछलती है।

पदच्छेदः AI

धनवान्	धनवत् (१.१)	wealthy
इति	इति	thus
हि	हि	indeed
मदः	मद (१.१)	pride
ते	युष्मद् (६.१)	your
किम्	किम्	why?
गतविभवः	गत (√गम्+क्त)–विभव (१.१)	with fortune gone
विषादम्	विषाद (२.१)	despair
उपयासि	उपयासि (उप√या कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you go to
करनिहतकन्दुकसमाः	कर–निहत (नि√हन्+क्त)–कन्दुक–सम (१.३)	are like a ball struck by the hand
पातोत्पाताः	पात–उत्पात (१.३)	The falls and rises
मनुष्याणाम्	मनुष्य (६.३)	of men

छन्दः आर्या []

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३
ध	न	वा	नि	ति	हि	म	द	स्ते
किं	ग	त	वि	भ	वो	वि	षा	द	मु	प	या	सि
क	र	नि	ह	त	क	न्दु	क	स	माः
पा	तो	त्पा	ता	म	नु	ष्या	णाम्

धनवान् इति हि मदस्ते किं गतविभवो विषादम् उपयासि ।
करनिहतकन्दुकसमाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

धनवान् इति हि मदस्ते किं गतविभवो विषादम् उपयासि ।करनिहतकन्दुकसमाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् ॥

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

कथासरित्सागरः सोमदेवः

About

Resources

Connect

धनवान् इति हि मदस्ते किं गतविभवो विषादम् उपयासि ।
करनिहतकन्दुकसमाः पातोत्पाता मनुष्याणाम् ॥