धनवान् बलवान् लोके सर्वः सर्वत्र सर्वदा ।
प्रभुत्वं धनमूलं हि राज्ञाम् अप्य् उपजायते ॥

अन्वयः AI लोके सर्वः सर्वत्र सर्वदा धनवान् बलवान् (भवति); हि राज्ञाम् अपि प्रभुत्वं धन-मूलम् उपजायते ।

Summary AI In this world, a wealthy person is always and everywhere powerful; for even the sovereignty of kings arises from the root of wealth.

सारांश AI संसार में धनवान ही बलवान माना जाता है। प्रभुत्व का आधार धन ही है, यहाँ तक कि राजाओं की सत्ता भी धन पर ही टिकी होती है।

पदच्छेदः AI

धनवान्	धनवत् (१.१)	a wealthy person
बलवान्	बलवत् (१.१)	is powerful
लोके	लोक (७.१)	in the world
सर्वः	सर्व (१.१)	everyone
सर्वत्र	सर्वत्र	everywhere
सर्वदा	सर्वदा	always
प्रभुत्वम्	प्रभुत्व (१.१)	sovereignty
धन-मूलम्	धन–मूल (१.१)	has its root in wealth
हि	हि	for
राज्ञाम्	राजन् (६.३)	of kings
अपि	अपि	even
उपजायते	उपजायते (उप√जन् कर्तरि लट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	arises

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

धनवान् बलवान् लोके सर्वः सर्वत्र सर्वदा ।प्रभुत्वं धनमूलं हि राज्ञाम् अप्य् उपजायते ॥