लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता ।
पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात् तत्र संस्थितिम् ॥

अन्वयः AI लोक-यात्रा, भयम्, लज्जा, दाक्षिण्यम्, त्याग-शीलता (च); यत्र (एते) पञ्च न विद्यन्ते, तत्र संस्थितिं न कुर्यात् ।

Summary AI Livelihood, fear of law, shame, courtesy, and generosity; one should not take up residence where these five are absent.

सारांश AI जहाँ जीविका, लोक-भय, लज्जा, शिष्टता और दानशीलता—ये पाँच गुण विद्यमान न हों, वहाँ ठहरना उचित नहीं है।

पदच्छेदः AI

लोक-यात्रा	लोक–यात्रा (१.१)	livelihood
भयम्	भय (१.१)	fear
लज्जा	लज्जा (१.१)	shame
दाक्षिण्यम्	दाक्षिण्य (१.१)	courtesy
त्याग-शीलता	त्याग–शीलता (१.१)	generosity
पञ्च	पञ्चन् (१.३)	these five
यत्र	यत्र	where
न	न	not
विद्यन्ते	विद्यन्ते (√विद् भावकर्मणोः लट् (आत्मने.) प्र.पु. बहु.)	are found
न	न	not
कुर्यात्	कुर्यात् (√कृ कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one should make
तत्र	तत्र	there
संस्थितिम्	संस्थिति (२.१)	residence

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

लोकयात्रा भयं लज्जा दाक्षिण्यं त्यागशीलता ।पञ्च यत्र न विद्यन्ते न कुर्यात् तत्र संस्थितिम् ॥