उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः ।
नहि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः ॥

अन्वयः AI कार्याणि उद्यमेन हि सिध्यन्ति, न मनोरथैः । सुप्तस्य सिंहस्य मुखे मृगाः न हि प्रविशन्ति ।

Summary AI Tasks are accomplished through effort, not by mere wishes. Deer do not enter the mouth of a sleeping lion of their own accord.

सारांश AI कार्य परिश्रम से ही सिद्ध होते हैं, केवल मनोरथों से नहीं। सोए हुए सिंह के मुख में मृग स्वयं प्रवेश नहीं करते।

पदच्छेदः AI

उद्यमेन	उद्यम (३.१)	through effort
हि	हि	indeed
सिध्यन्ति	सिध्यन्ति (√सिध् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	are accomplished
कार्याणि	कार्य (१.३)	tasks
न	न	not
मनोरथैः	मनोरथ (३.३)	by wishes
न	न	not
हि	हि	indeed
सुप्तस्य	सुप्त (√स्वप्+क्त, ६.१)	of a sleeping
सिंहस्य	सिंह (६.१)	lion's
प्रविशन्ति	प्रविशन्ति (प्र√विश् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	enter
मुखे	मुख (७.१)	the mouth
मृगाः	मृग (१.३)	deer

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः ।नहि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगाः ॥