न दैवम् अपि संचिन्त्य त्यजेद् उद्योगम् आत्मनः ।
अनुद्योगेन तैलानि तिलेभ्यो नाप्तुम् अर्हति ॥

अन्वयः AI दैवम् अपि संचिन्त्य आत्मनः उद्योगम् न त्यजेत् । अनुद्योगेन तिलेभ्यः तैलानि प्राप्तुम् न अर्हति ।

Summary AI Thinking of destiny alone, one should not abandon personal effort. Without effort, one cannot obtain oil from sesame seeds.

सारांश AI केवल भाग्य का भरोसा करके अपने उद्यम को नहीं छोड़ना चाहिए। बिना पुरुषार्थ के तिलों से तेल प्राप्त नहीं किया जा सकता।

पदच्छेदः AI

न	न	not
दैवम्	दैव (२.१)	destiny
अपि	अपि	even
संचिन्त्य	संचिन्त्य (सम्√चिन्त्+ल्यप्)	thinking of
त्यजेत्	त्यजेत् (√त्यज् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	should one abandon
उद्योगम्	उद्योग (२.१)	effort
आत्मनः	आत्मन् (६.१)	one's own
अनुद्योगेन	अन्–उद्योग (३.१)	without effort
तैलानि	तैल (२.३)	oil
तिलेभ्यः	तिल (५.३)	from sesame seeds
न	न	not
आप्तुम्	आप्तुम् (√आप्+तुमुन्)	to obtain
अर्हति	अर्हति (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	one is able

छन्दः अनुष्टुप् [८]

छन्दोविश्लेषणम्

न दैवम् अपि संचिन्त्य त्यजेद् उद्योगम् आत्मनः ।अनुद्योगेन तैलानि तिलेभ्यो नाप्तुम् अर्हति ॥