उज्जृम्भितस्य तरसा सुरसां विजेतुं
पादौ पयोधिकलितौ पवमानसूनोः ।
तस्योत्तमाङ्गमभवद् गगनस्रवन्ती-
वीचीचयस्खलितसीकरमालभारि ॥

अन्वयः AI सुरसां विजेतुं तरसा उज्जृम्भितस्य पवमान-सूनोः पादौ पयोध-कलितौ (बभूवतुः), तस्य उत्तमाङ्गं गगन-स्रवन्ती-वीची-चय-स्खलित-सीकर-माल-भारि अभवत् ।

Summary AI As the son of the Wind-god expanded his form with speed to overcome Surasā, his feet remained touched by the ocean, while his head bore a garland of spray droplets scattered by the ripples of the celestial river, the Ganges.

सारांश AI सुरसा को जीतने के लिए हनुमान का शरीर इतना विशाल हुआ कि उनके पैर समुद्र में थे और मस्तक आकाशगंगा की लहरों के कणों को छू रहा था।

पदच्छेदः AI

उज्जृम्भितस्य	उज्जृम्भित (उद्√जृम्भ्+क्त, ६.१)	of him who expanded his form
तरसा	तरस् (३.१)	with speed
सुरसां	सुरसा (२.१)	Surasā
विजेतुं	विजेतुम् (वि√जि+तुमुन्)	to overcome
पादौ	पाद (१.२)	the two feet
पयोधिकलितौ	पयोधि–कलित (१.२)	touched by the ocean
पवमानसूनोः	पवमान–सूनु (६.१)	of the son of the Wind-god
तस्य	तद् (६.१)	his
उत्तमाङ्गम्	उत्तम–अङ्ग (१.१)	head
अभवत्	अभवत् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became
गगनस्रवन्तीवीचीचयस्खलितसीकरमालभारि	गगन–स्रवन्ती–वीची–चय–स्खलित–सीकर–माला–भारिन् (√भृ+णिनि, १.१)	bearing a garland of spray droplets scattered from the multitude of waves of the celestial river

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
उ	ज्जृ	म्भि	त	स्य	त	र	सा	सु	र	सां	वि	जे	तुं
पा	दौ	प	यो	धि	क	लि	तौ	प	व	मा	न	सू	नोः
त	स्यो	त्त	मा	ङ्ग	म	भ	व	द्ग	ग	न	स्र	व	न्ती
वी	ची	च	य	स्ख	लि	त	सी	क	र	मा	ल	भा	रि
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect