अवलोक्य हिरण्यनाभमब्धौ
वलमानं बलमानमाथिवज्रः ।
शतमन्युरपेतमन्युरासीत्
पवमानात्मजसेवनादमुष्मिन् ॥

अन्वयः AI अब्धौ वलमानं हिरण्यनाभं (मैनाकं) अवलोक्य बल-मान-माथि-वज्रः शतमन्युः अमुष्मिन् पवमान-आत्मज-सेवनात् अपेत-मन्युः आसीत् ।

Summary AI Seeing the golden-peaked Maināka rising in the ocean, Indra—whose thunderbolt destroys the pride of the powerful—shed his anger toward the mountain because it was serving the son of the Wind-god.

सारांश AI समुद्र में मैनाक को हनुमान की सेवा में उद्यत देखकर देवराज इन्द्र का क्रोध शांत हो गया और वे अत्यंत प्रसन्न हुए।

पदच्छेदः AI

अवलोक्य	अवलोक्य (अव√लोक्+ल्यप्)	seeing
हिरण्यनाभम्	हिरण्य–नाभ (२.१)	the golden-peaked one
अब्धौ	अब्धि (७.१)	in the ocean
वलमानं	वलमान (√वल्+शानच्, २.१)	rising
बलमानमाथिवज्रः	बल–मान–माथिन् (√मथ्+णिनि)–वज्र (१.१)	whose thunderbolt destroys the pride of the powerful
शतमन्युः	शतमन्यु (१.१)	Indra
अपेतमन्युः	अपेत–मन्यु (१.१)	one whose anger had departed
आसीत्	आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	became
पवमानात्मजसेवनात्	पवमान–आत्मज–सेवन (५.१)	because of the service to the son of the Wind-god
अमुष्मिन्	अदस् (७.१)	towards him (Maināka)

छन्दः औपच्छन्दसिक

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२
अ	व	लो	क्य	हि	र	ण्य	ना	भ	म	ब्धौ
व	ल	मा	नं	ब	ल	मा	न	मा	थि	व	ज्रः
श	त	म	न्यु	र	पे	त	म	न्यु	रा	सी
त्प	व	मा	ना	त्म	ज	से	व	ना	द	मु	ष्मिन्

अवलोक्य हिरण्यनाभमब्धौ
वलमानं बलमानमाथिवज्रः ।
शतमन्युरपेतमन्युरासीत्
पवमानात्मजसेवनादमुष्मिन् ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

About

Resources

Connect

अवलोक्य हिरण्यनाभमब्धौवलमानं बलमानमाथिवज्रः ।शतमन्युरपेतमन्युरासीत्पवमानात्मजसेवनादमुष्मिन् ॥

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

About

Resources

Connect

अवलोक्य हिरण्यनाभमब्धौ
वलमानं बलमानमाथिवज्रः ।
शतमन्युरपेतमन्युरासीत्
पवमानात्मजसेवनादमुष्मिन् ॥