तस्मिन्हनूमदरणिप्रभवे हुताशे
शुद्धिं विधाय पतिमेव समेतुमैच्छत् ।
लङ्केश्वरेण रणकेलिकुतूहलेन
बाहोर्बलादपहृता सुरराजलक्ष्मीः ॥

अन्वयः AI तस्मिन् हनूमत्-अरणि-प्रभवे हुताशे शुद्धिं विधाय पतिम् एव समेतुम् ऐच्छत् । रण-केलि-कुतूहलेन लङ्का-ईश्वरेण बाहोः बलात् अपहृता सुर-राज-लक्ष्मीः ।

Summary AI The Prosperity of Indra, which had been forcibly abducted by the Lord of Laṅkā out of a desire for the sport of war, now sought to purify herself in that fire produced from the araṇi of Hanumān, wishing to finally return to her husband.

सारांश AI हनुमान रूपी अरणि से उत्पन्न अग्नि में रावण द्वारा अपहृत इंद्र की राजलक्ष्मी ने स्वयं को शुद्ध किया और पुनः अपने पति इंद्र से मिलने की इच्छा की।

पदच्छेदः AI

तस्मिन्	तद् (७.१)	in that
हनूमदरणिप्रभवे	हनूमत्–अरणि–प्रभव (७.१)	produced from the fire-stick of Hanumān
हुताशे	हुताश (७.१)	in the fire
शुद्धिं	शुद्धि (२.१)	purification
विधाय	विधाय (वि√धा+ल्यप्)	having performed
पतिम्	पति (२.१)	husband
एव	एव	only
समेतुम्	समेतुम् (सम्√इ+तुमुन्)	to return to
ऐच्छत्	ऐच्छत् (√इष् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	wished
लङ्केश्वरेण	लङ्का–ईश्वर (३.१)	by the Lord of Laṅkā
रणकेलिकुतूहलेन	रण–केलि–कुतूहल (३.१)	out of a desire for the sport of war
बाहोः	बाहु (५.१)	of the arm
बलात्	बल (५.१)	by force
अपहृता	अपहृत (अप√हृ+क्त, १.१)	abducted
सुरराजलक्ष्मीः	सुर–राजन्–लक्ष्मी (१.१)	the Prosperity of the King of Gods

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
त	स्मि	न्ह	नू	म	द	र	णि	प्र	भ	वे	हु	ता	शे
शु	द्धिं	वि	धा	य	प	ति	मे	व	स	मे	तु	मै	च्छत्
ल	ङ्के	श्व	रे	ण	र	ण	के	लि	कु	तू	ह	ले	न
बा	हो	र्ब	ला	द	प	हृ	ता	सु	र	रा	ज	ल	क्ष्मीः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect