घोरस्य राघवकलत्रतपोमयाग्ने-
र्मा भूवमिन्धनमहं क्षणमित्यवेत्य ।
शैत्यं वितत्य दहनः पवमानसूनो-
र्वालाग्रसीम्नि मणिदीप इवावतस्थे ॥
घोरस्य राघवकलत्रतपोमयाग्ने-
र्मा भूवमिन्धनमहं क्षणमित्यवेत्य ।
शैत्यं वितत्य दहनः पवमानसूनो-
र्वालाग्रसीम्नि मणिदीप इवावतस्थे ॥
र्मा भूवमिन्धनमहं क्षणमित्यवेत्य ।
शैत्यं वितत्य दहनः पवमानसूनो-
र्वालाग्रसीम्नि मणिदीप इवावतस्थे ॥
अन्वयः
AI
'अहं घोरस्य राघव-कलत्र-तपः-मय-अग्नेः क्षणम् इन्धनं मा भूवम्' इति अवेत्य दहनः शैत्यं वितत्य पवमान-सूनोः वाल-अग्र-सीम्नि मणि-दीपः इव अवतस्थे ।
Summary
AI
Realizing, "Let me not even for a moment become fuel for the terrible fire of the penance of Sītā (Rāghava's wife)," the Fire-god spread coolness and remained at the tip of Hanumān's tail like a jeweled lamp.
सारांश
AI
सीता जी के तपोमय अग्नि का ईंधन न बनने की इच्छा से अग्निदेव शीतल हो गए और हनुमान जी की पूंछ के सिरे पर मणि-दीपक की भाँति विराजमान रहे।
पदच्छेदः
AI
| घोरस्य | घोर (६.१) | of the terrible |
| राघवकलत्रतपोमयाग्नेः | राघव–कलत्र–तपस्–मयट्–अग्नि (६.१) | fire of the penance of Rāghava's wife |
| मा | मा | let not |
| भूवम् | भूवम् (√भू कर्तरि लुङ् (परस्मै.) उ.पु. एक.) | I become |
| इन्धनम् | इन्धन (१.१) | fuel |
| अहम् | अस्मद् (१.१) | I |
| क्षणम् | क्षण (२.१) | for a moment |
| इति | इति | thus |
| अवेत्य | अवेत्य (अव√इ+ल्यप्) | realizing |
| शैत्यम् | शैत्य (२.१) | coolness |
| वितत्य | वितत्य (वि√तन्+ल्यप्) | spreading |
| दहनः | दहन (१.१) | the Fire-god |
| पवमानसूनोः | पवमान–सूनु (६.१) | of Hanumān's |
| वालाग्रसीम्नि | वाल–अग्र–सीमन् (७.१) | at the tip of the tail |
| मणिदीपः | मणि–दीप (१.१) | a jeweled lamp |
| इव | इव | like |
| अवतस्थे | अवतस्थे (अव√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | remained |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| घो | र | स्य | रा | घ | व | क | ल | त्र | त | पो | म | या | ग्ने |
| र्मा | भू | व | मि | न्ध | न | म | हं | क्ष | ण | मि | त्य | वे | त्य |
| शै | त्यं | वि | त | त्य | द | ह | नः | प | व | मा | न | सू | नो |
| र्वा | ला | ग्र | सी | म्नि | म | णि | दी | प | इ | वा | व | त | स्थे |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.