एवं निशम्य कुपितः पिशिताशनेन्द्रः
प्राणानमुष्य हरतेति भटानवादीत् ।
आजन्मशुद्धमतिरत्र विभीषणस्तं
दूतो न वध्य इति शास्त्रगिरा रुरोध ॥
एवं निशम्य कुपितः पिशिताशनेन्द्रः
प्राणानमुष्य हरतेति भटानवादीत् ।
आजन्मशुद्धमतिरत्र विभीषणस्तं
दूतो न वध्य इति शास्त्रगिरा रुरोध ॥
प्राणानमुष्य हरतेति भटानवादीत् ।
आजन्मशुद्धमतिरत्र विभीषणस्तं
दूतो न वध्य इति शास्त्रगिरा रुरोध ॥
अन्वयः
AI
एवं निशम्य कुपितः पिशिताशन-इन्द्रः 'अमुष्य प्राणान् हरत' इति भटान् अवादीत् । अत्र आ-जन्म-शुद्ध-मतिः विभीषणः 'दूतः न वध्यः' इति शास्त्र-गिरा तं रुरोध ।
Summary
AI
Hearing this, the enraged King of demons ordered his soldiers, "Take his life!" However, Vibhīṣaṇa, whose intellect was pure from birth, restrained him by quoting the scriptures: "A messenger must not be killed."
सारांश
AI
हनुमान की बातें सुनकर कुपित रावण ने उनके प्राण लेने का आदेश दिया, किंतु शुद्ध बुद्धि वाले विभीषण ने शास्त्र का प्रमाण देकर दूत की हत्या करने से उसे रोक दिया।
पदच्छेदः
AI
| एवम् | एवम् | thus |
| निशम्य | निशम्य (नि√शम्+ल्यप्) | hearing |
| कुपितः | कुपित (√कुप्+क्त, १.१) | enraged |
| पिशिताशनेन्द्रः | पिशिताशन–इन्द्र (१.१) | the King of demons |
| प्राणान् | प्राण (२.३) | life |
| अमुष्य | अदस् (६.१) | his |
| हरत | हरत (√हृ कर्तरि लोट् (परस्मै.) म.पु. बहु.) | take |
| इति | इति | thus |
| भटान् | भट (२.३) | the soldiers |
| अवादीत् | अवादीत् (√वद् कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | ordered |
| आजन्मशुद्धमतिः | आजन्म–शुद्ध–मति (१.१) | whose intellect was pure from birth |
| अत्र | अत्र | at this point |
| विभीषणः | विभीषण (१.१) | Vibhīṣaṇa |
| तम् | तद् (२.१) | him |
| दूतः | दूत (१.१) | a messenger |
| न | न | not |
| वध्यः | वध्य (√हन्+यत्, १.१) | to be killed |
| इति | इति | thus |
| शास्त्रगिरा | शास्त्र–गिर् (३.१) | with the words of the scriptures |
| रुरोध | रुरोध (√रुध् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | restrained |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ए | वं | नि | श | म्य | कु | पि | तः | पि | शि | ता | श | ने | न्द्रः |
| प्रा | णा | न | मु | ष्य | ह | र | ते | ति | भ | टा | न | वा | दीत् |
| आ | ज | न्म | शु | द्ध | म | ति | र | त्र | वि | भी | ष | ण | स्तं |
| दू | तो | न | व | ध्य | इ | ति | शा | स्त्र | गि | रा | रु | रो | ध |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.