सोऽपि प्लवङ्गमभिवीक्ष्य समीरपुत्रं
चित्रीयमाणहृदयः पिशिताशनेन्द्रः ।
कैलासशैलचलनागसि शापदायी
नन्दीश्वरः स्वयमुपागत इत्यमंस्त ॥
सोऽपि प्लवङ्गमभिवीक्ष्य समीरपुत्रं
चित्रीयमाणहृदयः पिशिताशनेन्द्रः ।
कैलासशैलचलनागसि शापदायी
नन्दीश्वरः स्वयमुपागत इत्यमंस्त ॥
चित्रीयमाणहृदयः पिशिताशनेन्द्रः ।
कैलासशैलचलनागसि शापदायी
नन्दीश्वरः स्वयमुपागत इत्यमंस्त ॥
अन्वयः
AI
सः पिशिताशन-इन्द्रः अपि समीर-पुत्रं प्लवङ्गमं अभिवीक्ष्य चित्रीयमाण-हृदयः (सन्), कैलास-शैल-चलन-आगसि शाप-दायी नन्दीश्वरः स्वयम् उपागतः इति अमंस्त ।
Summary
AI
Seeing the monkey-son of the Wind, the King of demons was amazed and thought that Nandiśvara, who had cursed him for the sin of shaking Mount Kailāsa, had arrived in person.
सारांश
AI
पवनपुत्र हनुमान को देखकर रावण आश्चर्यचकित हो गया और उन्हें साक्षात नंदीश्वर समझने लगा, जिन्होंने कैलाश पर्वत हिलाने के समय उसे शाप दिया था।
पदच्छेदः
AI
| सः | तद् (१.१) | He |
| अपि | अपि | also |
| प्लवङ्गमम् | प्लवङ्गम (२.१) | the monkey |
| अभिवीक्ष्य | अभिवीक्ष्य (अभि+वि√ईक्ष्+ल्यप्) | seeing |
| समीरपुत्रम् | समीर–पुत्र (२.१) | the son of the Wind |
| चित्रीयमाणहृदयः | चित्रीयमाण (√चित्र+क्यङ्+शानच्)–हृदय (१.१) | with an amazed heart |
| पिशिताशनेन्द्रः | पिशिताशन–इन्द्र (१.१) | the King of demons |
| कैलासशैलचलनागसि | कैलास–शैल–चलन (√चल्+ल्युट्)–आगस् (७.१) | for the sin of shaking Mount Kailāsa |
| शापदायी | शाप–दायिन् (√दा+णिनि, १.१) | the giver of the curse |
| नन्दीश्वरः | नन्दीश्वर (१.१) | Nandiśvara |
| स्वयम् | स्वयम् | in person |
| उपागतः | उपागत (उप+आ√गम्+क्त, १.१) | had arrived |
| इति | इति | thus |
| अमंस्त | अमंस्त (√मन् कर्तरि लुङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | thought |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| सो | ऽपि | प्ल | व | ङ्ग | म | भि | वी | क्ष्य | स | मी | र | पु | त्रं |
| चि | त्री | य | मा | ण | हृ | द | यः | पि | शि | ता | श | ने | न्द्रः |
| कै | ला | स | शै | ल | च | ल | ना | ग | सि | शा | प | दा | यी |
| न | न्दी | श्व | रः | स्व | य | मु | पा | ग | त | इ | त्य | मं | स्त |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.