चूडामणिं कपिवरस्य ददौ दशास्य-
संत्रासपुञ्जितरुषाग्निदशं कृशाङ्गी ।
आदाय तम्प्रणतिपूर्वमसौ प्रतस्थे
माणिक्यगर्भवदनोरगतुल्यबाहुः ॥

अन्वयः AI कृशाङ्गी दशास्य-संत्रास-पुञ्जित-रुषाग्नि-दशम् चूडामणिम् कपि-वरस्य ददौ। माणिक्य-गर्भ-वदन-उरग-तुल्य-बाहुः असौ तम् प्रणति-पूर्वम् आदाय प्रतस्थे।

Summary AI The slender Sītā gave her crest-jewel, glowing like the fire of her anger against Rāvaṇa, to Hanumān. Receiving it with a bow, Hanumān, whose arms were strong like cobras with gems in their mouths, departed.

सारांश AI कृशांगी सीता ने हनुमान को अपना चूड़ामणि दे दिया। हनुमान ने उसे प्रणाम करके लिया और अपनी सर्प के समान विशाल भुजाओं के साथ वहाँ से प्रस्थान किया।

पदच्छेदः AI

चूडामणिम्	चूडामणि (२.१)	the crest-jewel
कपिवरस्य	कपि–वर (६.१)	to the best of monkeys
ददौ	ददौ (√दा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	gave
दशास्यसंत्रासपुञ्जितरुषाग्निदशम्	दशास्य–संत्रास–पुञ्जित (√पुञ्ज्+क्त)–रुषाग्नि–दशा (२.१)	which had the appearance of the fire of anger accumulated from the terror of Rāvaṇa
कृशाङ्गी	कृश–अङ्गी (१.१)	the slender-bodied one
आदाय	आदाय (आ√दा+ल्यप्)	having taken
तम्	तद् (२.१)	it
प्रणतिपूर्वम्	प्रणतिपूर्वम्	with a bow
असौ	अदस् (१.१)	he
प्रतस्थे	प्रतस्थे (प्र√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.)	set out
माणिक्यगर्भवदनोरगतुल्यबाहुः	माणिक्य–गर्भ–वदन–उरग–तुल्य–बाहु (१.१)	he whose arms were like snakes with rubies inside their mouths

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
चू	डा	म	णिं	क	पि	व	र	स्य	द	दौ	द	शा	स्य
सं	त्रा	स	पु	ञ्जि	त	रु	षा	ग्नि	द	शं	कृ	शा	ङ्गी
आ	दा	य	त	म्प्र	ण	ति	पू	र्व	म	सौ	प्र	त	स्थे
मा	णि	क्य	ग	र्भ	व	द	नो	र	ग	तु	ल्य	बा	हुः
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

About

Resources

Connect