कृत्वा मारुतिलङ्घनोत्थितरयात्तत्रानुयात्रां ततः
पर्यायात्पतिता महेन्द्रगहनक्षोणीरुहाणां ततिः ।
मध्येवारिनिधि प्रकाशितशिखा सेतोः कृते भाविनः
सूत्रन्यासनिखातशङ्कुनिवहभ्रान्तिं पयोधौ दधौ ॥
कृत्वा मारुतिलङ्घनोत्थितरयात्तत्रानुयात्रां ततः
पर्यायात्पतिता महेन्द्रगहनक्षोणीरुहाणां ततिः ।
मध्येवारिनिधि प्रकाशितशिखा सेतोः कृते भाविनः
सूत्रन्यासनिखातशङ्कुनिवहभ्रान्तिं पयोधौ दधौ ॥
पर्यायात्पतिता महेन्द्रगहनक्षोणीरुहाणां ततिः ।
मध्येवारिनिधि प्रकाशितशिखा सेतोः कृते भाविनः
सूत्रन्यासनिखातशङ्कुनिवहभ्रान्तिं पयोधौ दधौ ॥
अन्वयः
AI
ततः मारुति-लङ्घन-उत्थित-रयात् तत्र अनुयात्रां कृत्वा पर्यायात् पतिता महेन्द्र-गहन-क्षोणी-रुहाणां ततिः वारि-निधि-मध्ये प्रकाशित-शिखा (सती) पयोधौ भाविनः सेतोः कृते सूत्र-न्यास-निखात-शङ्कु-निवह-भ्रान्तिं दधौ ।
Summary
AI
A row of trees from the dense forests of Mount Mahendra, uprooted by the force of Hanūmān's leap, fell into the ocean. With their peaks visible above the water, they created the illusion of a series of stakes driven into the sea to mark the layout for the construction of a future bridge.
सारांश
AI
हनुमान के छलांग लगाने के वेग से महेन्द्र पर्वत के वृक्ष समुद्र में गिर पड़े, जो भविष्य के सेतु के लिए गाड़े गए खूँटों के समान लग रहे थे।
पदच्छेदः
AI
| कृत्वा | कृत्वा (√कृ+क्त्वा) | having made |
| मारुतिलङ्घनोत्थितरयात् | मारुति–लङ्घन–उत्थित–रय (५.१) | from the force generated by the leap of Hanuman |
| तत्र | तत्र | there |
| अनुयात्रां | अनुयात्रा (२.१) | a following journey |
| ततः | ततः (√तद्+तसिल्) | then |
| पर्यायात् | पर्याय (५.१) | in succession |
| पतिता | पतिता (√पत्+क्त), १.१ | fallen |
| महेन्द्रगहनक्षोणीरुहाणां | महेन्द्र–गहन–क्षोणी–रुह् (६.३) | of the trees from the dense forests of Mount Mahendra |
| ततिः | तति (१.१) | a row |
| मध्येवारिनिधि | मध्ये–वारिनिधि (७.१) | in the middle of the ocean |
| प्रकाशितशिखा | प्रकाशित–शिखा (१.१) | with peaks visible |
| सेतोः | सेतु (६.१) | of a bridge |
| कृते | कृते | for the sake of |
| भाविनः | भाविन् (√भू+णिनि, ६.१) | of the future |
| सूत्रन्यासनिखातशङ्कुनिवहभ्रान्तिं | सूत्र–न्यास–निखात–शङ्कु–निवह–भ्रान्ति (२.१) | the illusion of a series of stakes driven for laying out the thread |
| पयोधौ | पयोध (७.१) | in the ocean |
| दधौ | दधौ (√धा कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | created |
छन्दः
शार्दूलविक्रीडितम् [१९: मसजसततग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ | १६ | १७ | १८ | १९ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| कृ | त्वा | मा | रु | ति | ल | ङ्घ | नो | त्थि | त | र | या | त्त | त्रा | नु | या | त्रां | त | तः |
| प | र्या | या | त्प | ति | ता | म | हे | न्द्र | ग | ह | न | क्षो | णी | रु | हा | णां | त | तिः |
| म | ध्ये | वा | रि | नि | धि | प्र | का | शि | त | शि | खा | से | तोः | कृ | ते | भा | वि | नः |
| सू | त्र | न्या | स | नि | खा | त | श | ङ्कु | नि | व | ह | भ्रा | न्तिं | प | यो | धौ | द | धौ |
| म | स | ज | स | त | त | ग | ||||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.