अनुपधि रचयित्वा सत्पथे पांशुलत्वं
सुजननयनसौख्यप्रातिकूल्यं च कृत्वा ।
नरपतिगृहमध्यात्तूर्णमुद्घूर्णमाना
कुटिलगतिरुदस्थान्मन्थरा नाम वात्या ॥
अनुपधि रचयित्वा सत्पथे पांशुलत्वं
सुजननयनसौख्यप्रातिकूल्यं च कृत्वा ।
नरपतिगृहमध्यात्तूर्णमुद्घूर्णमाना
कुटिलगतिरुदस्थान्मन्थरा नाम वात्या ॥
सुजननयनसौख्यप्रातिकूल्यं च कृत्वा ।
नरपतिगृहमध्यात्तूर्णमुद्घूर्णमाना
कुटिलगतिरुदस्थान्मन्थरा नाम वात्या ॥
अन्वयः
AI
अनुपधि सत्-पथे पांशुलत्वम् रचयित्वा सु-जन-नयन-सौख्य-प्रातिकूल्यम् च कृत्वा नर-पति-गृह-मध्यात् तूर्णम् उद्घूर्णमाना कुटिल-गतिः मन्थरा नाम वात्या उदस्थात् ।
Summary
AI
Like a whirlwind, Mantharā stirred up dust on the path of righteousness and caused distress to the eyes of good people, rising swiftly from the palace with her crooked gait.
सारांश
AI
कुटिल मंथरा रूपी आंधी ने राजमहल में मर्यादाओं को धूल-धूसरित कर सज्जनों के सुख में भारी विघ्न डाल दिया।
पदच्छेदः
AI
| अनुपधि | अनुपधि | deceitfully |
| रचयित्वा | रचयित्वा (√रच+क्त्वा) | having created |
| सत्पथे | सत्–पथ (७.१) | on the path of the good |
| पांशुलत्वम् | पांशुलत्व (२.१) | dirtiness |
| सुजननयनसौख्यप्रातिकूल्यम् | सु–जन–नयन–सौख्य–प्रातिकूल्य (२.१) | adversity to the happiness of the eyes of good people |
| च | च | and |
| कृत्वा | कृत्वा (√कृ+क्त्वा) | having done |
| नरपतिगृहमध्यात् | नर–पति–गृह–मध्य (५.१) | from the middle of the king's palace |
| तूर्णम् | तूर्ण (२.१) | swiftly |
| उद्घूर्णमाना | उद्घूर्णमान (उद्√घूर्ण्+शानच्, १.१) | spinning |
| कुटिलगतिः | कुटिल–गति (१.१) | she of crooked gait |
| उदस्थात् | उदस्थात् (उद्√स्था कर्तरि लुङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | arose |
| मन्थरा | मन्थरा (१.१) | Manthara |
| नाम | नाम | by name |
| वात्या | वात्या (१.१) | a whirlwind |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | नु | प | धि | र | च | यि | त्वा | स | त्प | थे | पां | शु | ल | त्वं |
| सु | ज | न | न | य | न | सौ | ख्य | प्रा | ति | कू | ल्यं | च | कृ | त्वा |
| न | र | प | ति | गृ | ह | म | ध्या | त्तू | र्ण | मु | द्घू | र्ण | मा | ना |
| कु | टि | ल | ग | ति | रु | द | स्था | न्म | न्थ | रा | ना | म | वा | त्या |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.