परिणतिपरुषाणां पाप्मनां सन्निपाता-
न्न हि भवसि चतुर्णां सा त्वमस्माकमम्बा ।
तदिह तनयवत्यः संलपिष्यन्ति कामं
श्रुतिपुटरचितार्तेस्त्वां सवित्रीमकीर्तिः ॥

अन्वयः AI परिणति-परुषाणाम् पाप्मनाम् सन्निपातात् सा त्वम् अस्माकम् चतुर्णाम् अम्बा न हि भवसि । तत् इह तनय-वत्यः (स्त्रियः) श्रुति-पुट-रचित-आर्तेः (सतीः) त्वाम् अकीर्ति-सवित्रीम् कामम् संलपिष्यन्ति ।

Summary AI Bharata declared that due to her ripened sins, Kaikeyī was no longer a mother to the four brothers. He stated that other mothers would speak of her only as the progenitor of infamy.

सारांश AI भरत ने कहा कि तुम हमारी माता नहीं बल्कि हमारे पापों का फल हो; अब अपयश ही तुम्हारी एकमात्र संतान होगा।

पदच्छेदः AI

परिणतिपरुषाणां	परिणति–परुष (६.३)	of those which are harsh in their outcome
पाप्मनां	पाप्मन् (६.३)	of sins
सन्निपातात्	सन्निपात (सम्+नि√पत्+घञ्, ५.१)	due to the convergence
न	न	not
हि	हि	indeed
भवसि	भवसि (√भू कर्तरि लट् (परस्मै.) म.पु. एक.)	you are
चतुर्णां	चतुर् (६.३)	of the four
सा	तद् (१.१)	that
त्वम्	युष्मद् (१.१)	you
अस्माकम्	अस्मद् (६.३)	our
अम्बा	अम्बा (१.१)	mother
तत्	तत्	therefore
इह	इह	here
तनयवत्यः	तनयवत् (१.३)	mothers
संलपिष्यन्ति	संलपिष्यन्ति (सम्√लप् कर्तरि लृट् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	will speak of
कामम्	काम (२.१)	at will
श्रुतिपुटरचितार्तेः	श्रुति–पुट–रचित (√रच+क्त)–आर्ति (६.१)	of the one by whom pain is created in the cups of the ears
त्वाम्	युष्मद् (२.१)	you
अकीर्तिसवित्रीम्	अ–कीर्ति–सवित्री (२.१)	as the progenitor of infamy

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
प	रि	ण	ति	प	रु	षा	णां	पा	प्म	नां	स	न्नि	पा	ता
न्न	हि	भ	व	सि	च	तु	र्णां	सा	त्व	म	स्मा	क	म	म्बा
त	दि	ह	त	न	य	व	त्यः	सं	ल	पि	ष्य	न्ति	का	मं
श्रु	ति	पु	ट	र	चि	ता	र्ते	स्त्वां	स	वि	त्री	म	की	र्तिः
न			न			म			य			य

Other texts to read

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

About

Resources

Connect