तस्मिन्नित्थं प्रार्थनाभाजि सख्यौ
प्रत्याचख्यौ रामभद्रः प्रियोक्त्या ।
मातुर्वाक्याद्वल्कलेनावृतं मे
गात्रं क्षात्रप्रक्रियां नार्हतीति ॥
तस्मिन्नित्थं प्रार्थनाभाजि सख्यौ
प्रत्याचख्यौ रामभद्रः प्रियोक्त्या ।
मातुर्वाक्याद्वल्कलेनावृतं मे
गात्रं क्षात्रप्रक्रियां नार्हतीति ॥
प्रत्याचख्यौ रामभद्रः प्रियोक्त्या ।
मातुर्वाक्याद्वल्कलेनावृतं मे
गात्रं क्षात्रप्रक्रियां नार्हतीति ॥
अन्वयः
AI
तस्मिन् इत्थं प्रार्थनाभाजि सख्यौ रामभद्रः प्रियोक्त्या प्रत्याचख्यौ- मातुः वाक्यात् वल्कलेन आवृतं मे गात्रं क्षात्र-प्रक्रियां न अर्हति इति।
Summary
AI
To his friend Guha, who made a humble request, Rāma replied with kind words: "By my mother's command, my body is now clad in bark garments and is no longer fit for the royal activities of a Kṣatriya."
सारांश
AI
सखा गुह की प्रार्थना पर राम ने मधुरता से कहा कि माता की आज्ञा से वल्कल धारण करने के बाद मेरा शरीर अब राजसी सेवा या क्षत्रिय व्यवहार के योग्य नहीं है।
पदच्छेदः
AI
| तस्मिन् | तद् (७.१) | to him |
| इत्थम् | इत्थम् | thus |
| प्रार्थनाभाजि | प्रार्थना–भाजिन् (७.१) | who was making a request |
| सख्यौ | सखि (७.१) | to the friend |
| प्रत्याचख्यौ | प्रत्याचख्यौ (प्रति+आ√ख्या कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | replied |
| रामभद्रः | राम–भद्र (१.१) | noble Rama |
| प्रियोक्त्या | प्रिय–उक्ति (३.१) | with kind words |
| मातुः | मातृ (६.१) | of the mother |
| वाक्यात् | वाक्य (५.१) | from the words |
| वल्कलेन | वल्कल (३.१) | with bark |
| आवृतम् | आवृत (आ√वृ+क्त, १.१) | covered |
| मे | अस्मद् (६.१) | my |
| गात्रम् | गात्र (१.१) | body |
| क्षात्रप्रक्रियाम् | क्षात्र–प्रक्रिया (२.१) | the kshatriya activities |
| न | न | not |
| अर्हति | अर्हति (√अर्ह् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | is fit for |
| इति | इति | thus |
छन्दः
शालिनी [११: मततगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| त | स्मि | न्नि | त्थं | प्रा | र्थ | ना | भा | जि | स | ख्यौ |
| प्र | त्या | च | ख्यौ | रा | म | भ | द्रः | प्रि | यो | क्त्या |
| मा | तु | र्वा | क्या | द्व | ल्क | ले | ना | वृ | तं | मे |
| गा | त्रं | क्षा | त्र | प्र | क्रि | यां | ना | र्ह | ती | ति |
| म | त | त | ग | ग | ||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.