आविः प्रलापमटवीं भजतो जनस्य
काकुस्थपादविरहासदमानसस्य ।
आस्तीर्णपर्णशयनान्यभवन्गृहाणि
मूलस्थलानि तमसातटभूरुहाणाम् ॥

अन्वयः AI आविः-प्रलापम् अटवीं भजतः काकुत्स्थ-पाद-विरह-असह-मानसस्य जनस्य तमसा-तट-भूरुहाणाम् मूल-स्थलानि आस्तीर्ण-पर्ण-शयनानि गृहाणि अभवन्।

Summary AI For the people who followed him into the forest with loud lamentations, their hearts unable to bear separation from the feet of Rāma, the roots of the trees on the banks of the Tamasā river, covered with fallen leaves, became their new homes.

सारांश AI वन को जाते नागरिकों के लिए तमसा नदी के तट पर स्थित वृक्षों की जड़ें घर और बिखरे हुए पत्ते शय्या के समान बन गए।

पदच्छेदः AI

आविःप्रलापम्	आविस्–प्रलाप (२.१)	with loud lamentations
अटवीम्	अटवी (२.१)	the forest
भजतः	भजत् (√भज्+शतृ, ६.१)	of the one resorting to
जनस्य	जन (६.१)	of the people
काकुस्थपादविरहासहमानसस्य	काकुत्स्थ–पाद–विरह–असह–मानस (६.१)	of him whose mind could not bear separation from the feet of Kakutstha
आस्तीर्णपर्णशयनानि	आस्तीर्ण (आ√स्तॄ+क्त)–पर्ण–शयन (१.३)	having beds of strewn leaves
अभवन्	अभवन् (√भू कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. बहु.)	became
गृहाणि	गृह (१.३)	homes
मूलस्थलानि	मूल–स्थल (१.३)	the root-areas
तमसातटभूरुहाणाम्	तमसा–तट–भूरुह (६.३)	of the trees on the bank of the Tamasa

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
आ	विः	प्र	ला	प	म	ट	वीं	भ	ज	तो	ज	न	स्य
का	कु	स्थ	पा	द	वि	र	हा	स	द	मा	न	स	स्य
आ	स्ती	र्ण	प	र्ण	श	य	ना	न्य	भ	व	न्गृ	हा	णि
मू	ल	स्थ	ला	नि	त	म	सा	त	ट	भू	रु	हा	णाम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

नीलकण्ठविजयचम्पूः नीलकण्ठदीक्षितः

About

Resources

Connect