रामानुसाररसनिर्गतपौरवर्गा
संस्थानमात्रगृहचत्वरराजमार्गा ।
निर्मुक्तभोगभुजगत्वगिव क्षणेन
लघ्वी बभूव रघुपुङ्गवराजधानी ॥
रामानुसाररसनिर्गतपौरवर्गा
संस्थानमात्रगृहचत्वरराजमार्गा ।
निर्मुक्तभोगभुजगत्वगिव क्षणेन
लघ्वी बभूव रघुपुङ्गवराजधानी ॥
संस्थानमात्रगृहचत्वरराजमार्गा ।
निर्मुक्तभोगभुजगत्वगिव क्षणेन
लघ्वी बभूव रघुपुङ्गवराजधानी ॥
अन्वयः
AI
राम-अनुसार-रस-निर्गत-पौर-वर्गा संस्थान-मात्र-गृह-चत्वर-राज-मार्गा रघुपुङ्गव-राजधानी निर्मुक्त-भोग-भुजग-त्वक् इव क्षणेन लघ्वी बभूव।
Summary
AI
As the citizens departed in their passion to follow Rāma, the capital of the Raghu race, now reduced to empty houses, squares, and roads, became light in an instant, resembling a serpent that has just cast off its slough.
सारांश
AI
श्री राम के पीछे नागरिकों के चले जाने से अयोध्या के मार्ग और भवन सूने हो गए; वह नगरी केंचुल छोड़े हुए सर्प की भाँति हल्की और कांतिहीन हो गई।
पदच्छेदः
AI
| रामानुसाररसनिर्गतपौरवर्गा | राम–अनुसार–रस–निर्गत (निर्√गम्+क्त)–पौर–वर्ग (१.१) | she whose classes of citizens had departed out of passion to follow Rama |
| संस्थानमात्रगृहचत्वरराजमार्गा | संस्थान–मात्र–गृह–चत्वर–राजन्–मार्ग (१.१) | she with only empty houses, squares, and royal roads |
| निर्मुक्तभोगभुजगत्वक् | निर्मुक्त (निर्√मुच्+क्त)–भोग–भुजग–त्वच् (१.१) | the cast-off slough of a serpent |
| इव | इव | like |
| क्षणेन | क्षण (३.१) | in an instant |
| लघ्वी | लघु (१.१) | light |
| बभूव | बभूव (√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | became |
| रघुपुङ्गवराजधानी | रघु–पुङ्गव–राजधानी (१.१) | the capital of the chief of Raghus |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| रा | मा | नु | सा | र | र | स | नि | र्ग | त | पौ | र | व | र्गा |
| सं | स्था | न | मा | त्र | गृ | ह | च | त्व | र | रा | ज | मा | र्गा |
| नि | र्मु | क्त | भो | ग | भु | ज | ग | त्व | गि | व | क्ष | णे | न |
| ल | घ्वी | ब | भू | व | र | घु | पु | ङ्ग | व | रा | ज | धा | नी |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | ||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.