आवालवृद्धमनुगच्छति रामभद्र-
मेषा पुरी तदिह मा खलु निर्गुणा स्याम ।
इत्यादरादिव धरा बहुधा विधाय-
धूलिच्छलान्निजतनुं तमनुप्रतस्थे ॥
आवालवृद्धमनुगच्छति रामभद्र-
मेषा पुरी तदिह मा खलु निर्गुणा स्याम ।
इत्यादरादिव धरा बहुधा विधाय-
धूलिच्छलान्निजतनुं तमनुप्रतस्थे ॥
मेषा पुरी तदिह मा खलु निर्गुणा स्याम ।
इत्यादरादिव धरा बहुधा विधाय-
धूलिच्छलान्निजतनुं तमनुप्रतस्थे ॥
अन्वयः
AI
एषा पुरी आबालवृद्धम् रामभद्रम् अनुगच्छति; तत् इह (वयम्) निर्गुणाः मा खलु स्याम, इति आदरात् इव धरा धूलिच्छलात् निजतनुं बहुधा विधाय तम् अनुप्रतस्थे।
Summary
AI
Observing that the entire city, from children to the elderly, followed Rāma, the Earth herself seemed to follow him by transforming her body into rising clouds of dust, as if fearing to be left behind and deemed worthless.
सारांश
AI
सभी नगरवासियों को राम के पीछे जाते देख पृथ्वी ने भी धूल के बहाने स्वयं को अनेक रूपों में बदलकर उनके पीछे चलना शुरू किया, ताकि वह स्नेहहीन न कहलाए।
पदच्छेदः
AI
| आबालवृद्धम् | आ–बाल–वृद्ध (२.१) | from children to the elderly |
| अनुगच्छति | अनुगच्छति (अनु√गम् कर्तरि लट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | follows |
| रामभद्रम् | राम–भद्र (२.१) | the noble Rama |
| एषा | एतद् (१.१) | this |
| पुरी | पुरी (१.१) | city |
| तत् | तद् | therefore |
| इह | इह | in this matter |
| मा | मा | not |
| खलु | खलु | indeed |
| निर्गुणाः | निर्–गुण (१.३) | worthless |
| स्याम | स्याम (√अस् कर्तरि विधिलिङ् (परस्मै.) उ.पु. बहु.) | may we be |
| इति | इति | thus |
| आदरात् | आदर (५.१) | out of respect |
| इव | इव | as if |
| धरा | धरा (१.१) | the Earth |
| बहुधा | बहुधा | in many ways |
| विधाय | विधाय (वि√धा+ल्यप्) | having made |
| धूलिच्छलात् | धूलि–छल (५.१) | under the pretext of dust |
| निजतनुम् | निज–तनु (२.१) | her own body |
| तम् | तद् (२.१) | him |
| अनुप्रतस्थे | अनुप्रतस्थे (अनु+प्र√स्था कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | followed |
छन्दः
वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| आ | वा | ल | वृ | द्ध | म | नु | ग | च्छ | ति | रा | म | भ | द्र | |
| मे | षा | पु | री | त | दि | ह | मा | ख | लु | नि | र्गु | णा | स्या | म |
| इ | त्या | द | रा | दि | व | ध | रा | ब | हु | धा | वि | धा | य | |
| धू | लि | च्छ | ला | न्नि | ज | त | नुं | त | म | नु | प्र | त | स्थे | |
| त | भ | ज | ज | ग | ग | |||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.