आनन्दवाष्पविसरो वदने प्रजाना-
माविर्बभूव मकरन्द इवारविन्दे ।
रामस्य कान्तिमभिषेकदिने भवित्रिं
प्रक्षाल्य चक्षुरिव वीक्षितुमादरेण ॥

अन्वयः AI प्रजानां वदने आनन्द-बाष्प-विसरः अरविन्दे मकरन्दः इव आविर्बभूव, (सः) आ-दरेण रामस्य भवित्रिं कान्तिम् अभिषेक-दिने वीक्षितुं चक्षुः प्रक्षाल्य इव (आसीत्) ।
Summary AI A flood of tears of joy appeared on the faces of the subjects like nectar in a lotus. It was as if they were washing their eyes with devotion to behold the future splendor of Rāma on the day of his coronation.
सारांश AI प्रजा के मुखों पर आनंद के आँसू ऐसे छलक आए जैसे कमलों में मकरंद हो, मानो वे श्रीराम के होने वाले राज्याभिषेक की कांति को आदरपूर्वक देखने के लिए अपनी आँखों को धो रहे हों।
पदच्छेदः AI
आनन्दबाष्पविसरःआनन्द–बाष्प–विसर (१.१) A flood of tears of joy
वदनेवदन (७.१) on the faces
प्रजानाम्प्रजा (६.३) of the subjects
आविर्बभूवआविर्बभूव (आविस्√भू कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) appeared
मकरन्दःमकरन्द (१.१) nectar
इवइव like
अरविन्देअरविन्द (७.१) in a lotus
रामस्यराम (६.१) of Rāma
कान्तिम्कान्ति (२.१) the splendor
अभिषेकदिनेअभिषेक–दिन (७.१) on the day of his coronation
भवित्रिम्भवितृ (√भू+तृच्, २.१) future
प्रक्षाल्यप्रक्षाल्य (प्र√क्षल्+ल्यप्) having washed
चक्षुःचक्षुस् (२.१) their eyes
इवइव as if
वीक्षितुम्वीक्षितुम् (वि√ईक्ष्+तुमुन्) to behold
आदरेणआदर (३.१) with devotion
छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४
आ न न्द वा ष्प वि स रो व द ने प्र जा ना
मा वि र्ब भू व म क र न्द इ वा र वि न्दे
रा म स्य का न्ति म भि षे क दि ने भ वि त्रिं
प्र क्षा ल्य च क्षु रि व वी क्षि तु मा द रे ण
त भ ज ज ग ग
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.