अथ रधुकुलनाथो मध्यमाम्बानियोगा-
द्गुणवति परिधाने मङ्गलार्हे निराशः ।
अधिकुचतटवल्गज्जानकीबाष्पसेका-
दपगतखरभावं वल्कलं पर्यधत्त ॥
अथ रधुकुलनाथो मध्यमाम्बानियोगा-
द्गुणवति परिधाने मङ्गलार्हे निराशः ।
अधिकुचतटवल्गज्जानकीबाष्पसेका-
दपगतखरभावं वल्कलं पर्यधत्त ॥
द्गुणवति परिधाने मङ्गलार्हे निराशः ।
अधिकुचतटवल्गज्जानकीबाष्पसेका-
दपगतखरभावं वल्कलं पर्यधत्त ॥
अन्वयः
AI
अथ रघु-कुल-नाथः मध्यमा-अम्बा-नियोगात् गुणवति मङ्गल-अर्हे परिधाने निराशः (सन्), अधि-कुच-तट-वल्गज्-जानकी-वाष्प-सेकात् अपगत-खर-भावम् वल्कलम् पर्यधत्त।
Summary
AI
Then Rāma, the lord of the Raghu dynasty, losing hope for auspicious garments due to his step-mother's command, put on the bark garment, which had lost its coarseness by being soaked with the tears of Jānaki.
सारांश
AI
राम ने माता की आजज्ञा मानकर रेशमी वस्त्र त्याग दिए और वल्कल पहन लिए, जो सीता के गिरते हुए आँसुओं से भीगकर कोमल हो गए थे।
पदच्छेदः
AI
| अथ | अथ | Then |
| रघु-कुल-नाथः | रघु–कुल–नाथ (१.१) | the lord of the Raghu dynasty |
| मध्यमा-अम्बा-नियोगात् | मध्यमा–अम्बा–नियोग (५.१) | due to the command of the middle mother |
| गुणवति | गुणवत् (७.१) | excellent |
| मङ्गल-अर्हे | मङ्गल–अर्ह (७.१) | fit for auspicious occasions |
| परिधाने | परिधान (७.१) | for garments |
| निराशः | निराश (१.१) | losing hope |
| अधि-कुच-तट-वल्गज्-जानकी-वाष्प-सेकात् | अधि–कुच–तट–वल्गत् (√वल्ग्+शतृ)–जानकी–वाष्प–सेक (५.१) | from being soaked by the tears of Janaki falling on her breasts |
| अपगत-खर-भावम् | अपगत (अप√गम्+क्त)–खर–भाव (२.१) | which had lost its coarseness |
| वल्कलम् | वल्कल (२.१) | the bark garment |
| पर्यधत्त | पर्यधत्त (परि√धा कर्तरि लङ् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | put on |
छन्दः
मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ | १२ | १३ | १४ | १५ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | थ | र | धु | कु | ल | ना | थो | म | ध्य | मा | म्बा | नि | यो | गा |
| द्गु | ण | व | ति | प | रि | धा | ने | म | ङ्ग | ला | र्हे | नि | रा | शः |
| अ | धि | कु | च | त | ट | व | ल्ग | ज्जा | न | की | बा | ष्प | से | का |
| द | प | ग | त | ख | र | भा | वं | व | ल्क | लं | प | र्य | ध | त्त |
| न | न | म | य | य | ||||||||||
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.