प्रिये जनकनन्दिनि प्रकृतिपेशलामीदृशीं
कथं ग्लपयितुं सहे तव शिरीषमृद्वीं तनुम् ।
गृहीतहरिणीगणत्रिकविसारिनानाशिरा-
क्षतक्षरितशोणिताननेवृकानने कानने ॥

अन्वयः AI प्रिये जनक-नन्दिनि! गृहीत-हरिणी-गण-त्रिक-विसारि-नाना-शिरा-क्षत-क्षरित-शोणित-आनने वृक-आनने कानने ईदृशीम् प्रकृति-पेशलाम् शिरीष-मृद्वीम् तव तनुम् कथम् ग्लपयितुम् सहे?

Summary AI O beloved daughter of Janaka! How can I endure to let your body, naturally delicate and soft as a śirīṣa flower, wither in the forest filled with wolves whose faces are smeared with blood flowing from the wounds of captured deer?

सारांश AI राम ने कहा- हे जानकी! तुम्हारी इस शिरीष के समान कोमल देह को मैं उन भयानक वनों में कैसे ले जाऊँ जहाँ हिंसक पशु हिरणों का रक्त बहाते फिरते हैं?

पदच्छेदः AI

प्रिये	प्रिया (८.१)	O beloved
जनक-नन्दिनि	जनक–नन्दिनी (८.१)	O daughter of Janaka
गृहीत-हरिणी-गण-त्रिक-विसारि-नाना-शिरा-क्षत-क्षरित-शोणित-आनने	गृहीत (√ग्रह्+क्त)–हरिणी–गण–त्रिक–विसारिन् (वि√सृ+णिनि)–नाना–शिरा–क्षत (√क्षन्+क्त)–क्षरित (√क्षर्+क्त)–शोणित–आनन (७.१)	filled with wolves whose faces are smeared with blood flowing from wounds in the various veins spreading on the loins of captured herds of deer
वृक-आनने	वृक–आनन (७.१)	(this part is combined with the previous compound)
कानने	कानन (७.१)	in the forest
ईदृशीम्	ईदृशी (२.१)	such
प्रकृति-पेशलाम्	प्रकृति–पेशल (२.१)	naturally delicate
शिरीष-मृद्वीम्	शिरीष–मृद्वी (२.१)	soft as a Shirisha flower
तव	युष्मद् (६.१)	your
तनुम्	तनु (२.१)	body
कथम्	कथम्	how
ग्लपयितुम्	ग्लपयितुम् (√ग्लै+णिच्+तुमुन्)	to let wither
सहे	सहे (√सह् कर्तरि लट् (आत्मने.) उ.पु. एक.)	can I endure

छन्दः पृथ्वी [१७: जसजसयलग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५	१६	१७
प्रि	ये	ज	न	क	न	न्दि	नि	प्र	कृ	ति	पे	श	ला	मी	दृ	शीं
क	थं	ग्ल	प	यि	तुं	स	हे	त	व	शि	री	ष	मृ	द्वीं	त	नुम्
गृ	ही	त	ह	रि	णी	ग	ण	त्रि	क	वि	सा	रि	ना	ना	शि	रा
क्ष	त	क्ष	रि	त	शो	णि	ता	न	ने	वृ	का	न	ने	का	न	ने
ज			स			ज			स			य			ल	ग

Other texts to read

कथासरित्सागरः सोमदेवः

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect