कान्तारभाजि मयि केकेयराजपुत्र्याः
कार्कश्यकन्दलुतया दलितस्य वाचा ।
तातस्य शोकदहनग्लपितं शरीरं
मातस्त्वया न कदाचिदुपेक्षणीयम् ॥

अन्वयः AI मातः! कान्तार-भाजि मयि कैकेय-राज-पुत्र्याः कार्कश्य-कन्द-लुतया वाचः दलितस्य तातस्य शोक-दहन-ग्लपितम् शरीरम् त्वया कदाचित् न उपेक्षणीयम्।

Summary AI O Mother! While I am in the forest, you must never neglect the body of my father, which is withered by the fire of grief and shattered by the words of Kaikeyī, which are like a hoe cutting the root of cruelty.

सारांश AI राम ने माता से कहा कि मेरे वन जाने पर कैकेयी के कठोर वचनों से आहत और शोक की अग्नि में जलते हुए पिता जी के शरीर की कभी उपेक्षा मत करना।

पदच्छेदः AI

मातः	मातृ (८.१)	O Mother
कान्तार-भाजि	कान्तार–भाजिन् (√भज्+णिनि, ७.१)	while (I am) dwelling in the forest
मयि	अस्मद् (७.१)	I
कैकेय-राज-पुत्र्याः	कैकेय–राजन्–पुत्री (६.१)	of the daughter of the Kekeya king
कार्कश्य-कन्द-लुतया	कार्कश्य–कन्द–लुता (√लु+क्त+टाप्), ३.१	by the hoe cutting the root of cruelty
वाचः	वाच् (३.१)	by the words
दलितस्य	दलित (√दल्+क्त, ६.१)	shattered
तातस्य	तात (६.१)	of our father
शोक-दहन-ग्लपितम्	शोक–दहन–ग्लपित (√ग्लै+णिच्+क्त, २.१)	withered by the fire of grief
शरीरम्	शरीर (२.१)	the body
त्वया	युष्मद् (३.१)	by you
कदाचित्	कदाचित्	ever
न	न	not
उपेक्षणीयम्	उपेक्षणीय (उप√ईक्ष्+अनीयर्, १.१)	to be neglected

छन्दः वसन्ततिलका [१४: तभजजगग]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४
का	न्ता	र	भा	जि	म	यि	के	के	य	रा	ज	पु	त्र्याः
का	र्क	श्य	क	न्द	लु	त	या	द	लि	त	स्य	वा	चा
ता	त	स्य	शो	क	द	ह	न	ग्ल	पि	तं	श	री	रं
मा	त	स्त्व	या	न	क	दा	चि	दु	पे	क्ष	णी	यम्
त			भ			ज			ज			ग	ग

Other texts to read

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

कादम्बरीसंग्रहः कृष्णमाचार्यः

About

Resources

Connect