तनयविरहवार्तामात्रसंतप्तमाना-
दथ दशरथचित्ताच्चेतना निर्जगाम ।
दवहुतवहरोचिर्ज्वालया लेह्यमाना-
ज्झटिति गहनगुहादुज्झिहाना मृगीव ॥

अन्वयः AI अथ तनय-विरह-वार्ता-मात्र-संतप्त-मानात् दशरथ-चित्तात् चेतना दव-हुतवह-रोचिः-ज्वालया लेह्यमानात् गहन-गुहात् झटिति उज्झिहाना मृगी इव निर्जगाम ।
Summary AI Consciousness then fled from the mind of Daśaratha, which was scorched by the mere news of separation from his son, like a doe suddenly leaping out of a deep cave that is being licked by the flames of a forest fire.
सारांश AI पुत्र वियोग की बात से संतप्त दशरथ के हृदय से चेतना वैसे ही निकल गई, जैसे वनाग्नि की लपटों से घिरी गुफा से कोई हिरणी अचानक बाहर भाग जाती है।
पदच्छेदः AI
तनयविरहवार्तामात्रसंतप्तमानात्तनय–विरह–वार्ता–मात्र–संतप्त–मान (५.१) from the mind scorched by the mere news of separation from his son
अथअथ Then
दशरथचित्तात्दशरथ–चित्त (५.१) from the mind of Daśaratha
चेतनाचेतना (१.१) Consciousness
निर्जगामनिर्जगाम (निर्√गम् कर्तरि लिट् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) fled
दवहुतवहरोचिर्ज्वालयादव–हुतवह–रोचिस्–ज्वाला (३.१) by the flames of a forest fire
लेह्यमानात्लेह्यमान (√लिह्+यक्+शानच्), ५.१ from (the cave) that is being licked
झटितिझटिति suddenly
गहनगुहात्गहन–गुहा (५.१) from a deep cave
उज्झिहानाउज्झिहान (√उज्झ्+शानच्), १.१ leaping out
मृगीमृगी (१.१) a doe
इवइव like
छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]
छन्दोविश्लेषणम्
१ २ ३ ४ ५ ६ ७ ८ ९ १० ११ १२ १३ १४ १५
त न य वि र ह वा र्ता मा त्र सं त प्त मा ना
द थ द श र थ चि त्ता च्चे त ना नि र्ज गा म
द व हु त व ह रो चि र्ज्वा ल या ले ह्य मा ना
ज्झ टि ति ग ह न गु हा दु ज्झि हा ना मृ गी व
न न म य य
About

Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.