अलघुचलितझञ्झावातनिष्पेषदोषा-
दशनिरिव कठोरः शीतलाम्भोदपङ्कौ ।
अपहृतजनसौख्यान्मन्थराभेदवाक्या-
दपि भरतजनन्यां हन्त दौर्जन्यमासीत् ॥

अन्वयः AI अ-लघु-चलित-झञ्झा-वात-निष्पेष-दोषात् शीतल-अम्भोद-पङ्क्तौ अशनिः इव, अपहृत-जन-सौख्यात् मन्थरा-भेद-वाक्यात् भरत-जनन्याम् अपि हन्त दौर्जन्यम् आसीत् ।

Summary AI Alas! Due to the divisive words of Mantharā which robbed people of their happiness, wickedness arose even in the mother of Bharata, like a thunderbolt striking a row of cool clouds due to the impact of a violent windstorm.

सारांश AI तेज आंधी से चलने वाली बिजली जिस तरह शीतल बादलों पर गिरती है, वैसे ही मन्थरा के कड़वे वचनों ने भरत की माता कैकेयी के मन में दुर्जनता भर दी और प्रजा का सुख छीन लिया।

पदच्छेदः AI

अलघुचलितझञ्झावातनिष्पेषदोषात्	अलघु–चलित–झञ्झावात–निष्पेष–दोष (५.१)	due to the impact of a violent windstorm
अशनिः	अशनि (१.१)	a thunderbolt
इव	इव	like
शीतलाम्भोदपङ्क्तौ	शीतल–अम्भोद–पङ्क्ति (७.१)	on a row of cool clouds
अपहृतजनसौख्यात्	अपहृत–जन–सौख्य (५.१)	from which people's happiness was robbed
मन्थराभेदवाक्यात्	मन्थरा–भेद–वाक्य (५.१)	from the divisive words of Mantharā
अपि	अपि	even
भरतजनन्याम्	भरत–जननी (७.१)	in the mother of Bharata
हन्त	हन्त	Alas!
दौर्जन्यम्	दौर्जन्य (१.१)	wickedness
आसीत्	आसीत् (√अस् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.)	arose

छन्दः मालिनी [१५: ननमयय]

छन्दोविश्लेषणम्

१	२	३	४	५	६	७	८	९	१०	११	१२	१३	१४	१५
अ	ल	घु	च	लि	त	झ	ञ्झा	वा	त	नि	ष्पे	ष	दो	षा
द	श	नि	रि	व	क	ठो	रः	शी	त	ला	म्भो	द	प	ङ्कौ
अ	प	हृ	त	ज	न	सौ	ख्या	न्म	न्थ	रा	भे	द	वा	क्या
द	पि	भ	र	त	ज	न	न्यां	ह	न्त	दौ	र्ज	न्य	मा	सीत्
न			न			म			य			य

Other texts to read

पञ्चतन्त्रम् विष्णुशर्मा

हितोपदेशः नारायणपण्डितः

About

Resources

Connect