अपातयत्स्वर्गमुपाश्रयन्तं
सञ्जातमन्युः शतमन्युरेनम् ।
ततोऽवलम्ब्यास्य नियोगशङ्कुं
लेभे त्रिशङ्कुर्गगने प्रतिष्ठाम् ॥
अपातयत्स्वर्गमुपाश्रयन्तं
सञ्जातमन्युः शतमन्युरेनम् ।
ततोऽवलम्ब्यास्य नियोगशङ्कुं
लेभे त्रिशङ्कुर्गगने प्रतिष्ठाम् ॥
सञ्जातमन्युः शतमन्युरेनम् ।
ततोऽवलम्ब्यास्य नियोगशङ्कुं
लेभे त्रिशङ्कुर्गगने प्रतिष्ठाम् ॥
अन्वयः
AI
स्वर्गं उपाश्रयन्तं एनं सञ्जात-मन्युः शतमन्युः अपातयत् । ततः अस्य नियोग-शङ्कुं अवलम्ब्या त्रिशङ्कुः गगने प्रतिष्ठां लेभे ।
Summary
AI
As he reached heaven, the wrathful Indra cast him down. Supported by Viśvāmitra’s command, Triśaṅku remained suspended in the sky, establishing his own firmament.
सारांश
AI
जब इंद्र ने क्रोधवश स्वर्ग पहुँचते हुए त्रिशंकु को नीचे गिरा दिया, तब विश्वामित्र के आदेश की शक्ति के अवलंबन से वे बीच आकाश में ही स्थिर हो गए।
पदच्छेदः
AI
| अपातयत् | अपातयत् (√पत् +णिच् कर्तरि लङ् (परस्मै.) प्र.पु. एक.) | cast down |
| स्वर्गम् | स्वर्ग (२.१) | heaven |
| उपाश्रयन्तम् | उपाश्रयत् (उप+आ√श्रि+शतृ, २.१) | him who was reaching |
| सञ्जातमन्युः | सञ्जात–मन्यु (१.१) | he whose wrath was aroused |
| शतमन्युः | शतमन्यु (१.१) | Śatamanyu (Indra) |
| एनम् | इदम् (२.१) | him |
| ततः | ततः | then |
| अवलम्ब्य | अवलम्ब्य (अव√लम्ब्+ल्यप्) | having taken support of |
| अस्य | इदम् (६.१) | his |
| नियोगशङ्कुम् | नियोग–शङ्कु (२.१) | the stake of his command |
| लेभे | लेभे (√लभ् कर्तरि लिट् (आत्मने.) प्र.पु. एक.) | obtained |
| त्रिशङ्कुः | त्रिशङ्कु (१.१) | Triśaṅku |
| गगने | गगन (७.१) | in the sky |
| प्रतिष्ठाम् | प्रतिष्ठा (२.१) | a firm place |
छन्दः
उपजातिः [११]
छन्दोविश्लेषणम्
| १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ | १० | ११ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| अ | पा | त | य | त्स्व | र्ग | मु | पा | श्र | य | न्तं |
| स | ञ्जा | त | म | न्युः | श | त | म | न्यु | रे | नम् |
| त | तो | ऽव | ल | म्ब्या | स्य | नि | यो | ग | श | ङ्कुं |
| ले | भे | त्रि | श | ङ्कु | र्ग | ग | ने | प्र | ति | ष्ठाम् |
Other texts to read
About
Sanskrit Sahitya is a free, open-access digital library of classical Sanskrit literature with AI-powered tools and translations.